Hürmüz Boğazı'nın açılması planlarını doğrulayan ABD Başkan Yardımcısı Vance, sahada ufak tefek çatışmalar yaşansa da Başkan Donald Trump'ın ateşkesi oldukça iyi tuttuğunu ve nihai anlaşma için sadece Trump'ın imzasının beklendiğini açıkladı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington ve Tahran arasında haftalardır süren diplomatik pazarlıklara ilişkin açıklamalarda bulundu. Vance, zenginleştirilmiş uranyum stokları konusunda ciddi pürüzler yaşanmaya devam etse de İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için şu ana kadar "iyi niyetle" müzakere yürüttüğünü söyledi.
ABD basınında Perşembe günü ateşkesin uzatılması ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığı kısıtlamalarının kaldırılması konusunda taslak bir mutabakata varıldığı, ancak anlaşmanın nihai olarak ABD Başkanı Donald Trump'ın onayını beklediğini ileri sürülmüştü.
Gazetecilerin sorularını cevaplayan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, "Başkanın mutabakat metnini ne zaman imzalayacağını veya imzalayıp imzalamayacağını kesin olarak söylemek zor. Birkaç ifade noktası üzerinde gidip geliyoruz. Bu konuda çok ilerleme kaydettik" dedi.
Müzakerelerde kilit rol oynayan Vance, "Anlaşmaya varacağımızı garanti edemem, ancak şu anda bu konuda oldukça iyimserim" ifadelerini kullandı.
"HÜRMÜZ'Ü AÇMAK İSTİYORLAR AMA NÜKLEER PÜRÜZLER VAR"
Müzakerelerin gidişatına ve masadaki en büyük engel olan nükleer programa da değinen Vance, iki tarafın da önceliğinin ticaret yolları olduğuna işaret etti:
"Bence İranlılar bir anlaşma istiyor ve Hürmüz Boğazı'nı açmak istiyorlar. Biz de Hürmüz Boğazı'nı açmalarını istiyoruz. En azından şimdiye kadar iyi niyetle görüştüklerini düşünüyoruz ve biraz ilerleme kaydediyoruz."
Uranyum konusundaki tıkanıklığa dikkat çeken Vance, "Ancak nükleer meseleler, yüksek oranda zenginleştirilmiş stoklar ve ayrıca zenginleştirme konusunda birkaç sorun var. Umarım ilerlemeye devam ederiz ve başkan anlaşmayı destekleyebilecek bir konumda olur, ancak bunun hala belirsiz olduğu açıktır. Yani, onlarla ileri geri görüşmeler yapıyoruz" şeklinde konuştu.
ATEŞKESİN DURUMU
Bölgede yaşanan son İHA ve füze hareketliliklerine de değinen Vance, sahadaki ihlallerin kalıcı bir kopuş anlamına gelmediğin söyledi:
"Bu ateşkesler her zaman biraz karmaşıktır ve bazen alt düzeydeki adamlar üst düzeydeki adamlarla iletişim kurmuyorlar. Bazen insanlar hatalar yapıyorlar, ama ateşkes devam etse bile, sadece İran'da değil tüm dünyada gördüğümüz gibi, bazen bu şeyler küçük çatışmalara dönüşebiliyor. Şimdiki çatışmayı beş veya altı hafta önceki durumla karşılaştırdığınızda, bence başkanın ateşkesi oldukça iyi tutuyor."
"İRAN'IN KONVANSİYONEL ORDUSUNU YOK ETTİK"
28 Şubat'ta başlayan askeri operasyonların ardından ABD'nin çok güçlü bir konuma ulaştığını ileri süren Vance, kazanımlarını sıraladı:
"Zaten burada ne başardığımıza bakarsanız, nihai bir anlaşmaya varabilirsek Hürmüz Boğazı'nı yeniden açıyoruz. Onların konvansiyonel ordusunu zaten yok ettik ve nükleer programlarını önemli ölçüde geriletebilecek bir konumdayız. Sadece bu başkanın döneminde değil, uzun vadede de. Bu, Amerikan halkı için çok, çok iyi bir şey" dedi.
HAZİNE BAKANI BESSENT: TRUMP'IN KIRMIZI ÇİZGİLERİ VAR
ABD yetkililerinin medyaya iki ülkenin anlaşmaya yakın olduğunu sızdırmasının ardından, Beyaz Saray'da kameralar karşısına geçen Hazine Bakanı Scott Bessent de takımların karşılıklı olarak "görüşmeleri sürdürdüğünü" doğruladı. Ancak Bessent, her ne pahasına olursa olsun bir anlaşma yapılmayacağını belirterek Wall Street Journal'a (WSJ) Trump'ın kırmızı çizgilerini hatırlattı. Bessent, "Başkan Trump kabine toplantısında bunu çok net ifade etti. Masada birkaç kırmızı çizgisi var. İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunu tamamen teslim etmesi, nükleer silah peşinde koşmaktan kesin olarak vazgeçmesi ve Hürmüz Boğazı'nın uluslararası gemiciliğe tamamen yeniden açılması yer alıyor" açıklamasında bulundu.
TAHRAN NEDEN "MUTAKABATA VARILDI" HABERİNİ YALANLADI?
Batı medyasında "anlaşma tamamlandı" haberleri çıkarken, İran'ın yarı resmi Tasnim haber ajansı müzakere heyetine yakın kaynaklara dayandırarak mutabakat zaptının kesinleştiği yönündeki iddiaları yalanladı. İranlı üst düzey bir yetkili ise sürecin perde arkasına dair yaptığı değerlendirmede, teknik olarak nihai taslağın hazır olduğunu ancak diplomatik olarak büyük bir güvensizlik yaşandığını aktardı:
"İran’ın bakış açısından, ABD ile bir Mutabakat Zaptı (MOU) için nihai taslak aslında hazır. Ancak İran, Trump’a veya ABD’nin sözüne karşı hiç güveni yok ve gelecekteki muhtemel bir ABD-İsrail saldırısı ihtimalini asla dışlayamıyor. Bu nedenle resmi bir duyuru konusunda son derece temkinli ilerliyoruz"
Tahran yönetiminin Washington'daki iç siyasi dinamikleri de yakından izlediğine değinen yetkili, "İran tarafındaki bazı sesler, Başkan Trump’ın son anda pozisyonunu yeniden değerlendirebileceğinden endişe duyuyor. Çünkü Trump'ın içeride 'savaşta galip gelmiş bir lider' imajı oluşturmaya ihtiyacı var. Bu yüzden, Başkan Trump’ın kararını bu haftanın sonunda finansal piyasalar kapanana kadar kesin olarak sonlanmış sayamayız" diyerek sürecin kritik 24 saate girdiğini söyledi.
