ABD merkezli düşünce kuruluşu Atlantic Council, Karadeniz’de tırmanan Rusya-Ukrayna gerilimine ilişkin yayımladığı analizde Türkiye’nin bölgedeki kritik rolüne dikkati çekti. Yevgeniya Gaber imzalı analizde, Moskova'nın sivil ticari gemilere yönelik saldırılarının Türkiye'nin bölgesel güvenlik vizyonunu sınadığı belirtilerek Ankara'ya Karadeniz'de yeni ve daha etkin bir güvenlik mimarisine liderlik etme çağrısı yapıldı.
Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmaların Karadeniz'deki ticari rotalara sıçraması ve liman tesislerine düzenlenen saldırıların tırmanmasıyla birlikte bölgedeki seyrüsefer güvenliği her zamankinden daha kritik bir hale geldi.
Atlantic Council tarafından yayımlanan analizde, tahıl ve tarım ürünleri taşıyan gemilere yönelik saldırıların doğrudan Türk denizcilik sektörünü ve personelini tehlikeye attığı ileri sürüldü.
Bölgedeki limanlara uğrayan gemilerin yaklaşık yüzde 40’ının Türk şirketlerine ait veya işletmesinde olduğunu belirten araştırmacı Yevgeniya Gaber, makalesinde şunları aktardı:
"Ukrayna’nın deniz yollarını açık tutmak, Türk gemilerini, şirketlerini ve bölgesel etkisini korumak anlamına geliyor. Tek bir gücün Karadeniz’i bir baskı aracına dönüştürmesine izin vermek, Türkiye’nin bölgeye ilişkin kendi vizyonuyla çelişmektedir. Ankara, Ukrayna’nın askeri bağlantılı hedeflere yönelik stratejisi ile Rusya’nın meşru ticari filolara yönelik saldırıları arasında yanlış bir eşdeğerlik kurmayı bırakmalıdır."
"BÖLGESEL SAHİPLENME İLKESİ SADECE BOĞAZLARI KAPATMAK DEĞİLDİR"
Türkiye'nin Montrö Sözleşmesi'ni uygulayarak askeri gerilimi sınırlama çabalarının önemine değinilen analizde, Moskova’nın eylemleri karşısında diplomatik dengelerin ötesinde daha kararlı caydırıcı adımlar atılması gerektiği savunuldu. Gaber, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik sorumluluğuna ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Ankara uzun süredir Karadeniz’de bölgesel sahiplenme ilkesini savunmaktadır. Ancak bölgesel sahiplenme, yalnızca Karadeniz’e kimin gireceğini kontrol etmek anlamına gelemez. Aynı zamanda, Karadeniz’de olup bitenler için sorumluluk üstlenmek anlamına da gelmelidir. Buna, bölgesel düzeni bozmaya çalışan revizyonist bir güç olan Rusya’nın melez tehditlerini ve açık saldırganlığını caydırmak da dahildir. Karadeniz’deki gerginliğin tırmanmasını durdurmanın tek yolu, Rusya’ya ödeyeceği bedeli artırmaktır."
ANKARA'YA YENİ BÖLGESEL GÜVENLİK MİMARİSİ ÇAĞRISI
Makalede, Karadeniz’deki en güçlü NATO donanmasına sahip olan Türkiye’nin, Romanya ve Bulgaristan ile yürütülen Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu’nu daha geniş bir devriye ve koruma platformuna dönüştürmesi önerildi. Türkiye'nin gelecekteki Karadeniz güvenlik mimarisine yön verme potansiyeline sahip olduğu vurgulanarak şu değerlendirilme paylaşıldı:
"Ankara, şimdiden gelecekteki bir Karadeniz güvenlik mimarisine liderlik etmek üzere konumlanmaktadır. Bunu etkili bir şekilde yapabilmek için, deniz seyrüseferini korumak, kritik altyapıyı savunmak ve Rusya’nın Karadeniz’i bir savaş ve ekonomik baskı aracı olarak kullanmasını zorlaştırmak amacıyla koordineli bir çabaya öncülük etmesi gerekiyor."
