ABD'nin 22 Haziran 2025'te düzenlediği ve "Gece Yarısı Çekici Harekatı" adı verilen saldırılarda Fordo, Natanz ve İsfahan'daki nükleer tesisler hedef alınmış, Washington ve Tel Aviv yönetimleri bu saldırıların İran'ın nükleer programına ciddi darbe vurduğunu açıklamıştı.
Ancak daha sonra uydu görüntülerinde Kazma Dağı çevresinde yeni inşaat ve tahkimat faaliyetleri tespit edilmişti. Uluslararası basında yer alan analizlerde, dağın içindeki tünel girişlerinin hava saldırılarına karşı toprak ve kaya ile güçlendirildiği, bölgede ağır iş makineleri ile kazı çalışmalarının sürdüğü iddia edildi.
İsrail istihbaratının da İran'ın çok sayıda son teknoloji nükleer santrifüjü Kazma Dağı'na taşıdığı, yerin derinliklerine gömdüğü ve böylece hava saldırılarında hedef alınmalarını zorlaştırdığı yönünde bazı değerlendirmeleri bulunuyor.
İran nükleer faaliyetlerini Kazma Dağı’nın derinliklerinde mi yürütüyor?
Kazma Dağı, Natanz Nükleer Santrali'ne bir buçuk kilometre mesafede bulunuyor.
Dağın en önemli özelliği sert granit yapısına sahip olması. İran'ın dağın altında 80 ila 100 metre derinliğe kadar kazı yaptığı iddia ediliyor. Dağın toplam derinliğinin ise 600 metreye kadar ulaştığı belirtiliyor.
Dağın içindeki kazı çalışmalarının ilk olarak 2007 yılında planlandığı ancak kazıların sistematik olarak 2020 yılında başladığı ifade ediliyor.
İran’ın, Natanz Nükleer Santrali’nde 2020 ve 2021 yıllarında gerçekleştirilen sabotaj eylemleri nedeniyle önemli santrifüjlerini güvence altına almak için Natanz’a oldukça yakın Kazma Dağı’nın içine taşıdığı iddia ediliyor.
Nitekim en gelişmiş sığınak delici bombaların dahi granit yapısı nedeniyle dağın iç kesimlerine nüfuz edemediği belirtiliyor.
İran’ın eski Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi de ülkesinin, Natanz Nükleer Santrali'nin 2020 ve 2021 yılında zarar görmesinin ardından üretim zincirinin kırılmaması amacıyla santrifüjlerin taşınmasının gündemde olduğunu ve konuyla ilgili bir dağın içerisine yerleştirileceğini açıklamıştı.
Salihi santrifüjlerin nereye taşınacağına dair bölge ismi vermese de üretim zincirinin kırılmaması adına uzak bir bölgeye değil Kazma Dağı’nın içine taşındığı yorumları yapıldı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de 12 gün süren savaş sırasında İran'a ait üçüncü bir nükleer tesisin hasar gördüğünü, İsfahan yakınlarındaki bu tesisin saldırı sırasında henüz faaliyete geçmediğini açıklamıştı.
Erakçi’nin bu ifadelerinin de yeni santralin Kazma Dağı’nın derinliklerinde kurulduğu iddialarını güçlendirdiği yorumları yapılmıştı.
