Tıp dünyasında heteropaternal süperfekondasyon olarak isimlendirilen ve bir kadının farklı erkeklerden ikiz çocuk sahibi olması anlamına gelen olay, son derece ender rastlanan bir durumdur. Bilimsel yayınlarda dünya genelinde bu durumu yaşayan yalnızca 20 kişinin kaydı bulunmaktadır.
Bu nadir vakalardan biri, 2018 yılında Kolombiya'da yaşandı. İki yaşındaki ikiz evlatları için babalık testi talebinde bulunan bir kadın, Kolombiya Ulusal Üniversitesi'ndeki Nüfus Genetiği ve Tanımlama Laboratuvarı'na başvurdu.
Laboratuvarda gerçekleştirilen rutin testin neticeleri o denli beklenmedikti ki, uzmanlar herhangi bir hatayı bertaraf etmek amacıyla analizi tekrarlama kararı aldı. Sonuç değişmedi: İkizlerin annesi ortak olmasına rağmen babaları farklı kişilerdi. Teorik olarak varlığı bilinen ancak daha önce bizzat karşılaşılmayan bu durum, uzmanlar tarafından bilimsel bir incelemeye tabi tutuldu.
Bilimsel Analiz Süreci Nasıl İşliyor?
Kolombiya Ulusal Üniversitesi Genetik Enstitüsü'ndeki bilim insanları, babalık testlerini "mikrosatellit belirteçleri" ismi verilen bir teknolojiyle yürütüyor. Bu prosedür, basit bir ifadeyle, çocuktan, anneden ve baba adayı şahıstan alınan DNA'nın minik parçalarının analiz edilip karşılaştırılmasını kapsıyor.
Laboratuvar direktörü Profesör William Usaquén, süreci şu sözlerle izah ediyor:
"Her bireyden DNA elde ediyoruz, mikrosatellit olarak bilinen 15 ila 22 noktayı tetkik ediyoruz ve bunları birbiriyle mukayese ediyoruz."
Parmak ucundan alınan kan numunelerinden sonra DNA, kimyasal işlemlerle diğer bileşenlerden ayrıştırılır. Akabinde DNA, çoğaltılması amacıyla özel cihazlara konulur. Elde edilen sıvı, incelenen 15 ila 22 mikrosatellit noktasını işaretlemek üzere floresan boyalarla birleştirilir. Sonrasında, her numunedeki mikrosatellitleri okuyan ve sayısal bir diziye dönüştüren başka bir makineden geçirilir. Bu sayısal diziler sayesinde, test edilen erkeğin çocuğun biyolojik babası olma ihtimali saptanır. Babalık, çocuğun genetik profilinin yarısının anne, diğer yarısının da baba ile örtüşmesiyle teyit edilir.
Kolombiya'daki bu özel vakada, annenin, iki bebeğin ve teste dahil olan bir babanın DNA'larındaki 17 mikrosatellit incelendi. Erkeğin DNA'sının çocuklardan biriyle uyumlu olduğu, diğeriyle ise uyuşmadığı tespit edildi.
Nadir Bir Olaylar Zinciri
"26 senedir laboratuvarın yöneticisiyim ve bu şimdiye dek karşılaştığımız ilk ve tek vaka oldu," diyen Usaquén, durumun benzersizliğine dikkat çekiyor. Genetik uzmanı ve araştırmacı Andrea Casas ise "Bu tip vakaların yaşandığını başka raporlardan biliyorduk fakat bu, dünya genelinde çok düşük bir sıklıkta görülüyordu," şeklinde bilgi veriyor.
ABD'nin Baltimore şehrindeki bir laboratuvarda 2014'te yayımlanan bir makalede, 39 bin babalık testinden meydana gelen bir veri tabanında sadece üç heteropaternal süperfekondasyon vakasının saptandığı rapor edilmişti.
Profesör Usaquén, bu biyolojik olayın neden bu kadar seyrek meydana geldiğini birkaç koşula bağlıyor:
Kadının iki farklı cinsel partnere sahip olması.
Her iki erkekle de çok kısıtlı bir zaman aralığında cinsel birliktelik yaşaması.
Poliovulasyon, yani tek bir adet döngüsünde birden fazla yumurtanın serbest bırakılması.
Ve nihayetinde, her iki yumurtanın da döllenmesi.
"Bu, ender bir olayın üstüne bir başka ender olayın, onun üstüne bir başkasının ve bir başkasının daha eklenmesidir. Ne yazık ki piyango oynamıyoruz," diye ekliyor Usaquén.
Farklı babalara sahip ikizlerin hiçbir zaman tek yumurta ikizi olamayacağı da belirtilmelidir, zira tek yumurta ikizleri tek bir yumurta ve spermden meydana gelir. Genellikle bir yumurta döllendiğinde, diğer yumurta veya yumurtalar süratle dejenere olur. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi verilerine göre, bir yumurta salındıktan sonra ömrü 24 saatten azdır. Bu durum, ikinci döllenmenin yumurta ölmeden gerçekleşmesi zorunluluğu nedeniyle süperfekondasyonun nadirliğini artırır.
Bununla birlikte Andrea Casas, yumurtaların her zaman eş zamanlı salınmadığını, "Bazen bir yumurtalık bir yumurta salar ve iki ya da üç gün sonra bir yenisini salar," diyerek farklı zamanlarda döllenme ihtimalini artırdığını ifade ediyor.
Bu kadar az vakanın bilinmesinin bir sebebi de, toplumun büyük bir kesiminin babalık testi yaptırmaması olabilir. Enstitü araştırmacıları, "moleküler yöntemlerin günümüzdeki ulaşılabilirliği ve babalık testlerinin giderek yaygınlaşması" ile bu durumun gelecekte daha sık saptanabileceğini öngörüyor. Bilim insanları bu vakalardaki döllenme koşullarıyla ilgilense de, araştırma etiği gereği teste katılan kişilerin mahremiyetine dair soru sormaları engellenmektedir. Usaquén, "Babalık testleri daima ilgili kişilerin haysiyetine ve mahremiyetine azami hürmet gösterilerek icra edilir," diye konuyu noktalıyor.
