İsrail, Yunanistan'a yaklaşık 3,5 milyar dolar karşılığında sağlayacağı katmanlı hava savunma sisteminin komuta-kontrol yazılımına ait kaynak kodunu Atina'ya vermeyecek.
İsrail Savunma Bakanlığı bünyesindeki Füze Savunma Organizasyonu'nun Direktörü Moşe Patel, Yunanistan'ın önde gelen gazetelerinden Kathimerini'ye yaptığı açıklamada, Atina'nın sistemin kaynak koduna erişip erişemeyeceği yönündeki soruya “Hayır” yanıtını verdi.
Patel, kaynak kodunun sistemin kullanım lisansına dahil edilmediğini belirtti.
İsrail'in bu kararı, Yunanistan'ın kendi hava savunma sisteminin bakımını, geliştirilmesini ve operasyonel ihtiyaçlara göre değiştirilmesini İsrail'in teknik desteğine ne ölçüde bağlı olarak gerçekleştirebileceği konusunda soru işaretlerine yol açtı.
İsrail'den "Yunan kaynak kodu" formülü
Patel'in açıklamasının ardından İsrail Savunma Bakanlığı, Yunanistan'ın endişelerini gidermeye yönelik farklı bir düzenleme üzerinde çalışıldığını açıkladı.
Bakanlık, iki ülkenin proje kapsamında “Yunan kaynak kodu” geliştireceğini ve bunun Atina'ya hava savunma sistemlerinin komuta-kontrol unsurlarına erişim sağlayacağını bildirdi.
İsrail Savunma Bakanlığı, program kapsamında geliştirilecek Yunan kaynak kodunun yanı sıra bu kod üzerinde yapılacak değişiklik ve eklemelerin tamamen Yunanistan'ın kontrolünde tutulacağını ve sistemin Atina'nın operasyonel ihtiyaçlarına göre uyarlanacağını belirtti.
Buna rağmen İsrail'in başlangıçta kendi kaynak kodunu paylaşmayı reddetmesi, sistem üzerindeki teknolojik kontrolün hangi düzeyde İsrail'de kalacağı konusunda soru işaretlerini beraberinde getirdi.
3,5 milyar dolarlık anlaşma
Yunanistan, ağustos ayında İsrail'den 3,5 milyar dolar değerinde katmanlı hava savunma sistemi satın almak üzere anlaşmaya varmıştı. Anlaşma, İsrail'in bugüne kadar gerçekleştirdiği en büyük savunma ihracatı olarak öne çıkıyor.
Söz konusu sistem, farklı tehditlere karşı birden fazla savunma katmanının bir arada çalışmasını hedefliyor. Sistem kapsamında komuta-kontrol merkezleri, radarlar, sensörler, önleyiciler ve füze fırlatma sistemleri gibi çok sayıda unsur bulunuyor.
İsrail'in geliştirdiği mimarinin, küçük insansız hava araçlarından kısa ve uzun menzilli füzelere ve balistik füzelere kadar farklı hava tehditlerine karşı kullanılabileceği belirtiliyor.
Komuta-kontrol sisteminin kaynak koduna erişim, Yunan mühendis ve teknisyenlerin sistemin bakımını ve yazılım güncellemelerini İsrail'in teknik personeline daha az bağımlı şekilde gerçekleştirmesine imkan sağlayabilir.
İsrail hava savunma sistemlerini Körfez'e de ihraç etmek istiyor
İsrail'in kaynak kodunu paylaşmama yaklaşımı, ülkenin gelişmiş askeri teknolojilerinin diğer potansiyel müşterileri açısından da önem taşıyor.
Middle East Eye'a konuşan görevdeki bir ABD'li yetkili, İsrail'in hava savunma sistemlerinin ihracatını “ölçeklendirmeyi” planladığını ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) İsrail'in hedeflediği potansiyel müşteriler arasında bulunduğunu söyledi.
Bu nedenle Yunanistan'la yapılacak anlaşmada yazılım ve kaynak kodu üzerindeki kontrolün nasıl düzenleneceği, gelecekte İsrail savunma teknolojilerini satın alacak diğer ülkeler açısından da emsal oluşturabilir.
Gelişmiş askeri sistemleri ihraç eden ülkelerin, teknoloji üzerindeki üstünlüklerini korumak amacıyla sistemlerin kritik yazılım ve kodlarına ilişkin erişimi sınırlaması yaygın bir uygulama olarak biliniyor.
ABD'nin F-35 savaş uçaklarında da benzer bir teknolojik kontrol mekanizmasına sahip olduğu yönünde uzun süredir tartışmalar bulunuyor. ABD Savunma Bakanlığı uçakta uzaktan çalıştırılabilen bir “öldürme anahtarı” bulunduğu iddialarını reddetse de F-35'in operasyonel kapasitesi büyük ölçüde ABD tarafından kontrol edilen yazılım, veri ve programlara dayanıyor.
İsrail ilk kez "tam kapsamlı" hava savunma sistemi ihraç edecek
İsrail Savunma Bakanlığı, Yunanistan'a yapılacak satışın ülkenin savunma sanayisi açısından da tarihi nitelikte olduğunu belirtti.
Bakanlık, bunun İsrail'in tarihinde ilk kez balistik füzelerden hava tehditlerine ve düşman İHA'larına kadar geniş bir tehdit yelpazesine karşı komple bir hava savunma ağı sağlayacağı bir ihracat anlaşması olduğunu açıkladı.
İsrail ile Yunanistan arasındaki savunma işbirliğinin son yıllarda giderek genişlediği dikkate alındığında, 3,5 milyar dolarlık anlaşmanın iki ülke arasındaki askeri ve teknolojik ilişkileri daha da derinleştirmesi bekleniyor.
Kaynak: Mepa News, Middle East Eye
