İsrail savunma sanayii şirketleri, Fransa başta olmak üzere bazı ülkelerdeki savunma fuarlarında getirilen kısıtlamaların ardından Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen ADEX 2026 Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı'nda ürünlerini sergiliyor.
Azerbaycan'da 30 Eylül-2 Ekim tarihleri arasında düzenlenen fuarın resmi katılımcı listesinde İsrail merkezli Israel Aerospace Industries (IAI) ve Plasan bulunuyor. İsrail ayrıca ADEX 2026'ya ulusal pavyonla katılan ülkeler arasında yer alıyor.
IAI ise kendi internet sitesinde ADEX 2026'da 2A330 numaralı stantta yer aldığını duyurdu. Şirket, Bakü'de hava ve füze savunma sistemleri, erken uyarı, elektronik harp, hassas taarruz ve uzay teknolojilerini sergiliyor.
Şirketin fuarda öne çıkardığı sistemler arasında BARAK MX hava ve füze savunma sistemi, SCORPIUS elektronik harp ailesi, erken uyarı radarları, LORA hassas vuruş sistemi ve çeşitli gezici mühimmatlar bulunuyor. IAI ayrıca AIR LORA ve MCS iletişim uydusunu ADEX'te ilk kez sergileyeceğini açıkladı.
İsrailli savunma şirketlerinin ADEX'teki varlığı, özellikle Azerbaycan ile İsrail arasındaki savunma sanayii ilişkileri açısından dikkat çekiyor. IAI, fuarda yalnızca ürünlerini sergilemekle kalmayıp Azerbaycan'da teknoloji transferi, yerel üretim ve ortak girişimler yoluyla iş birliğini genişletmek istediğini belirtiyor.
Şirketin Azerbaycan'daki mevcut iş birliğinin örneklerinden biri de Vistar Mükemmeliyet Merkezi. IAI, merkezi Azerbaycan'ın İnovasyon ve Dijital Kalkınma Ajansı ile Azerbaycan Uzay Ajansı ile birlikte kurduğunu ve merkezin eğitim, inovasyon, girişimcilik ve uzay araştırmalarına odaklandığını belirtiyor.
Fransa'daki kısıtlamaların ardından Bakü'deki sergi
İsrailli şirketlerin ADEX'teki varlığı, Avrupa'da yaşanan tartışmaların ardından gerçekleşiyor.
Haziran ayında Paris'te düzenlenen Eurosatory 2026 fuarında Fransa hükümeti İsrail'in resmi katılımını kısıtlamıştı. İsrail'in ulusal pavyon açmasına izin verilmedi ve hükümet temsilcilerinin fuara resmî katılımı engellendi. İsrailli savunma şirketlerinin sergilediği ürünlere de kısıtlamalar getirildi.
Daha sonra fuar açılmadan önce 14 İsrailli şirketin stantlarının kapatıldığı bildirildi. The Jerusalem Post'un haberine göre Aeronautics, Marom Dolphin, SmartShooter, Controp, Orbit Communication Systems, Paxis Advanced Ceramic Solutions, Gilat Defense, Source Tactical Gear ve OSG gibi şirketlerin stantları kapatıldı. Buna karşılık Rafael, IAI ve Elbit Systems fuarda ürünlerini sergileyebildi.
Fransa'nın kararı İsrail tarafından eleştirilirken, İsrail Savunma Bakanlığı uygulamanın İsrailli savunma şirketlerinin uluslararası fuarlardaki faaliyetlerini kısıtlamayı amaçladığını savundu. İsrail Savunma Bakanlığı ayrıca Eurosatory'de bazı İsrailli şirketlerin stantlarının kapatılmasına rağmen uluslararası heyetlerin İsrailli şirketlerle görüşmeler gerçekleştirdiğini açıkladı.
Dolayısıyla ADEX 2026, İsrailli savunma şirketlerinin uluslararası fuarlardaki görünürlüğünün tamamen ortadan kalkmadığını gösteren örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
ADEX'te İsrail'in yanı sıra Türkiye de güçlü şekilde yer alıyor
ADEX 2026'da İsrail'in yanı sıra Türkiye de geniş bir savunma sanayii katılımıyla temsil ediliyor.
Fuarın resmi açıklamasında Roketsan, ASELSAN ve Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) Türkiye'nin öne çıkan katılımcıları arasında gösteriliyor. İtalya'dan Leonardo, Çekya'dan Excalibur Army, BAE'den EDGE Group ve İspanya'dan INDRA da fuarda yer alıyor.
ADEX 2026'ya 33 ülkeden 45 yabancı heyetin katılması bekleniyor. Fuarda hava araçları, zırhlı araçlar, deniz sistemleri, insansız sistemler, elektronik harp, C4ISR, mühimmat ve silah üretim teknolojileri dahil olmak üzere savunma sanayiinin farklı alanlarındaki ürünler sergileniyor.
İsrailli şirketlerin Bakü'deki varlığı, Azerbaycan'ın savunma tedarikinde İsrail ile geliştirdiği uzun süreli ilişkilerin de devam ettiğini gösteriyor. ADEX'in resmi kaynakları daha önceki fuarlarda da İsrail yapımı sistemlerin sergilendiğini ve Azerbaycan'ın İsrail savunma şirketleriyle çeşitli alanlarda iş birliği yaptığını ortaya koyuyor.
Bu nedenle Bakü'deki fuar, bir yandan İsrail savunma sanayiinin Avrupa'daki bazı siyasi kısıtlamalarla karşılaştığı bir dönemde alternatif uluslararası pazarlardaki görünürlüğünü koruduğu bir platform, diğer yandan Azerbaycan'ın İsrail, Türkiye ve diğer büyük savunma sanayii aktörleriyle aynı çatı altında temaslarını sürdürdüğü bir etkinlik olarak öne çıkıyor.
Kaynak: Mepa News
