Başbakan Benjamin Netanyahu, Pazar akşamı dar kapsamlı bir bakanlar ve üst düzey güvenlik yetkilileri grubunu bir araya getirerek gelişmekte olan anlaşmayı masaya yatırdı. İsrailli yetkililer, İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasında şekillenen mutabakatın 'kötü bir anlaşma' olduğu yönünde uyarılarda bulunuyor ve Tahran'ın nükleer programının ötesindeki temel tehditleri ele almadığını vurguluyor.
Bir yetkili, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: 'Çerçeve anlaşması iyi değil ve nihai bir anlaşma imzalanıp tüm zenginleştirilmiş uranyum İran'dan çıkarılsa bile -ki bu büyük bir 'eğer'dir- mutabakat, İran'ın füze programı ya da bölgesel vekil ağları meselesini kapsamıyor.'
Kudüs'teki yetkililer arasında, anlaşmanın İsrail'in Lübnan'daki operasyonel özerkliğini kısıtlayabileceği ve bölgedeki İran kaynaklı tehditlere karşı hareket etme kabiliyetini potansiyel olarak sınırlayabileceği endişesi de hakim.
The Jerusalem Post'a demeç veren bir İsrailli yetkili, 'Henüz kesinleşmiş bir şey yok, ancak bu, nasıl ve ne şekilde faaliyet gösterebileceğimizi etkileyebilecek bir anlaşma' şeklinde konuştu.
İsrail'in değerlendirmesine göre, ABD Başkanı Donald Trump şu anda İran ile bir mutabakata varmayı arzuluyor ve bunu nihai olarak engelleyebilecek tek figür İran'ın Dini Lideri Mücteba Hamaney. Bir İsrailli yetkili, 'Sonunda karar ona kalacak. Tıpkı babasının 2022'de yeni bir nükleer anlaşmayı son anda reddetmesi gibi, onun da aynı yolu izlemesi muhtemel' dedi.
Buna karşın, üst düzey bir ABD'li yetkili gazetecilere, Amerika'nın Hamaney'in en azından 'prensipte anlaşmaya onay verdiğini' varsaydığını söyledi. Bir Trump yönetimi yetkilisi ise Pazar günü muhabirlere verdiği demeçte, önerilen anlaşmanın ilkeleri üzerinde 'geniş bir taahhüt' olduğunu ve Trump ekibinin müzakerelerin gidişatı konusunda iyimser olduğunu ifade etti. Yetkili, anlaşmayı tamamlama çabalarının ise sürdüğünü kaydetti.
Ancak Beyaz Saray yetkilileri, Pazar günü bir anlaşmaya varılmasını beklemediklerini ve Hamaney'in herhangi bir anlaşmayı onaylamasının birkaç gün süreceğine inandıklarını da gazetecilere aktardı.
İsrail savunma kurumunun operasyonel ön kabulü, mevcut İran rejiminin nükleer programından hiçbir zaman tam olarak vazgeçmeyeceği yönünde. Aksine, İsrailli yetkililer Tahran'ın, zaman kazanmak ve kabiliyetlerini zayıflatabilecek çatışmaları ertelemek için faydalı gördüğü anlaşmaların peşinde koşacağına inanıyor.
Uzmanlara göre, İran'ın %60 oranında zenginleştirilmiş 460 kilogram uranyumdan vazgeçmeyi kabul etmesi durumunda, materyalin ABD veya Rusya gibi üçüncü bir tarafa transfer edilmesi sürecin daha basit kısmı olacaktır. Asıl büyük zorluk, İran genelindeki nükleer tesisler için, özellikle de santrifüjlerin restorasyonu veya üretimi konusunda güvenilir bir denetim ve izleme mekanizması oluşturmak olacaktır.
Ayrıca, İSK ve ABD ordusunun saldırılarında ciddi hasar gören nükleer altyapıya ne olacağı da belirsizliğini koruyor. İran'ın nükleer altyapısını 'sivil proje' etiketi altında yerinde bırakmasına izin veren herhangi bir anlaşma, İsrail'de bu mücadelenin bir başarısızlığı olarak görülecektir.
Ek olarak, savunma yetkilileri Walla'ya, anlaşmadaki pürüzlü noktalardan birinin Tahran'daki aşırılık yanlısı rejimin ateşkese Hizbullah'ın da dahil edilmesi ve İsrail'in askeri harekatını sürdürmesinin engellenmesi talebi olduğunu doğruladı. Üst düzey savunma yetkilileri bu talebe şiddetle karşı çıkıyor.
Bu habere Corinne Baum ve Tzvi Jasper katkıda bulunmuştur.
