Geniş mera ve yaylaları, zengin bitki örtüsü ve güçlü hayvancılık altyapısıyla Türkiye'nin en önemli süt ve süt ürünleri üretim merkezleri arasında yer alan Kars'ta yıllık yaklaşık 19 bin ton coğrafi işaretli kaşar ve gravyer peyniri üretiliyor.
Cüneyt Çelik
27 Temmuz 2026•Güncelleme: 27 Temmuz 2026
Fotoğraf: Cüneyt Çelik / AA
KARS
Kentin zengin mera ve yaylalarında yetişen endemik bitkiler, süt ve süt ürünlerine eşsiz aroma kazandırıyor.
Cumhuriyet'in ilk yıllarından bu yana kaşar peynirinin yapıldığı kentte geleneksel yöntemler korunarak modern tesislerde tescilli peynir üretimine devam ediliyor.
İlkbahar mevsiminden itibaren hayvanların zengin bitki örtüsüne sahip yaylalarda beslendiği Kars'ta ineklerden sağılan taze sütler tanklarla mandıralara ulaştırılıyor.
Tesislerde işlenerek tescilli gravyer ile kaşar başta olmak üzere çeşit çeşit peynirin imal edildiği şehirde üretim yapan 66 süt ve süt ürünleri işletmesi bulunuyor.
Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ekipleri de Kars kaşarı ve gravyerinin marka değerini artırmak amacıyla hem denetimlerini sürdürüyor hem de kaşarın Avrupa Birliği coğrafi işaret tescili sürecini yürütüyor.
Kars'ın arazi varlığının yaklaşık yüzde 44'ünü mera ve yaylalar oluşturuyor
Tarım ve Orman İl Müdürü Enver Aydın, AA muhabirine, Kars'ın arazi varlığının yaklaşık yüzde 44'ünü mera ve yaylaların oluşturduğunu, bu alanlarda Türkiye bitki florasının yaklaşık yüzde 16'sına karşılık gelen bin 600'ün üzerinde yabani bitki çeşidinin bulunduğunu ve 70 ila 100'ünün endemik olduğunu, 12'sinin ise yalnızca Kars'ta yetişen lokal endemik türlerin arasında yer aldığını söyledi.
Şehrin yaklaşık 600 bin büyükbaş ve 1 milyonun üzerinde küçükbaşla hayvancılıkta önemli bir konuma sahip olduğuna dikkati çeken Aydın, şöyle devam etti:
"İlimizde üretilen bu mera ve yaylalardaki doğal ortamda oluşan ve endemik bitki ve floradaki bu protein, yağ ve diğer esansiyel yağları içeren bu bitkilerin aromatik özellikleri bu üretilen sütlere geçiyor ve bu sütlerden de elde edilen kaşar ve gravyer, ülkemizin en önemli, en değerli ve aromatik olarak en farklı ürünlerden bir tanesi oluyor. İlimizde Tarım ve Orman Bakanlığından onaylı 66 tesiste süt ve süt ürünleri üretimi gerçekleştiriyoruz. Bu tesislerde 18 bin 600-19 bin tona yakın yıllık biz ortalama kaşar ve gravyer peyniri üretimi gerçekleştiriyoruz."
Aydın, Kars'ın Türkiye'nin önemli kaşar ve gravyer üretim merkezlerinden olduğuna işaret ederek, "Ülkemizin hemen hemen her bölgesine ilimizden bu lezzet, farklı aromaya sahip bu ürünlerimiz ulaşmış oluyor. Tabii bunu yaparken Kars kaşarı ve gravyerinin hak ettiği marka değerini alması ve hak ettiği değere ulaşması için de çeşitli çalışmalar yürütüyoruz. Bugün burada bu tesislerimizi ekiplerimizle periyodik olarak denetliyoruz ve hijyenik koşulları, kalite kriterleri ve coğrafi işaretli olması münasebetiyle coğrafi işaret koşullarını taşıyıp taşımadıkları yönünde denetimlerimizi gerçekleştiriyoruz." diye konuştu.
Aydın, 2015 yılında Kars kaşarının coğrafi işaret tescili alarak kayıtlı hale geldiğini belirterek, "Bu kayıtla bölgeye özgü geleneksel yöntemlerle nesillerden nesillere aktarılan Kars kaşarının kriterlerini, karakteristik özelliklerini geleceğe daha kontrollü bir şekilde aktarmayı hedefliyoruz. 2024 yılında Türk Patent Enstitüsünden Kars gravyeri de coğrafi işaret tescili alarak kayıt altına alınmış oldu." dedi.
Kars kaşarı Avrupa Birliği yolunda
Kars kaşarına Avrupa Birliği coğrafi işaret tescili verilmesi için başvuru yaptıklarını dile getiren Aydın, kaşarın dünya ölçeğinde de değer bulması için çalışmalar yürüttüklerini söyledi.
Peynir üreticisi Engin Kesgin de 1966'dan bu yana kaşar, gravyer, göbek peyniri ve tereyağı imal ettiklerini belirtti.
Ürünleri yaylada otlayan hayvanların sütünden hazırladıklarını dile getiren Kesgin, üretim sürecini anlattı.
