Mali'nin kuzeydoğusunda faaliyet gösteren Tuareg silahlı yapılanması Azavad Kurtuluş Cephesi (FLA), Rusya'nın Afrika Kolordusu (eski Wagner) unsurlarıyla doğrudan temas kurduğunu açıkladı.
Grup ayrıca Türkiye'ye, Mali'deki krizin siyasi çözümüne katkı sağlamak amacıyla diyalog çağrısında bulundu.
FLA Sözcüsü Muhammed el-Maulud Ramadane, Middle East Eye'a verdiği özel röportajda, grubun Afrika Kolordusu güçleriyle doğrudan temaslarının bulunduğunu söyledi.
Ramadane, bu temasların siyasi müzakere veya stratejik yakınlaşma anlamına gelmediğini belirterek, taraflar arasında bazı bölgelerdeki hareketlilik, geri çekilmeler ve sahadaki durumla ilgili iletişim kanallarının bulunduğunu ifade etti.
Tuaregler, Sahra Çölü'nde yaşayan, geleneksel olarak göçebe hayat tarzını benimsemiş ve Berberi halklar grubuna dahil olan Müslüman bir etnik gruptur. Ağırlıklı olarak Nijer, Mali, Cezayir, Libya ve Burkina Faso sınırları içerisinde kalan geniş bir coğrafyaya yayılmışlardır.
Öne Çıkan Özellikleri
Mavi İnsanlar: Erkeklerin yüzlerini kapatmak için taktığı "tagelmust" adlı sarık/peçe geleneksel kumaş boyası nedeniyle ciltlerine mavi tonlar bıraktığı için tarih boyunca "Sahra'nın Mavi İnsanları" olarak anılmışlardır.
Erkeklerin Peçe Takması: Birçok İslami topluluğun aksine Tuareg geleneklerinde kadınlar değil, yetişkin erkekler peçe takar ve yüzlerini örter.
Toplumsal Yapı ve Kadın: Anaerkil ögeler taşıyan bir toplumsal yapıya sahiplerdir. Soy ve mülkiyet genellikle kadın hattı üzerinden aktarılır; kadınlar sosyal yaşamda ve karar mekanizmalarında yüksek saygınlığa sahiptir.
Dil ve Yazı: Berberi dillerinin bir kolu olan Tamaşek dilini konuşurlar. Kendilerine ait, kökleri antik dönemlere dayanan Tifinag alfabesini kullanırlar.
Siyasi Konum ve Azawad: Sahra-altı Afrika ülkelerinin bağımsızlık süreçleri sonrası sınırların çizilmesiyle parçalanmışlardır. Özellikle Kuzey Mali'de "Azawad" adını verdikleri bağımsız veya özerk bir devlet kurma talebiyle sık sık merkezi hükümetlerle çatışmışlardır.
FLA sözcüsü, çatışma ortamlarında tarafların olası kazaları önlemek, belirli durumları yönetmek veya sınırlı düzenlemeler yapmak amacıyla karşı tarafla iletişim kurabileceğini söyledi.
Ramadane, "Bu, tarafların siyasi hedeflerinin uyumlu hale geldiği anlamına gelmiyor" dedi.
Tuareg nüfusu Sahra genelinde 2,5 ila 3 milyon arasında tahmin edilmektedir.
Ülke | Tahmini Nüfus |
Nijer | ~2.000.000 |
Mali | ~500.000 - 700.000 |
Cezayir | ~150.000 |
Libya & Burkina Faso | ~100.000+ |
Mali'deki toplam nüfusun yaklaşık %1,7 ila %5'ini oluşturmalarına rağmen ülkenin kuzeyindeki geniş çöl bölgelerinde (Timbuktu, Gao, Kidal) baskın nüfusturlar.
Afrika Kolordusu Kidal'den çekilmişti
FLA ile El Kaide bağlantılı Nusret el İslam ve'l-Müslimin (CNİM) güçleri, Mali hükümetine karşı sahada koordineli operasyonlar yürütüyor. Ancak iki grubun siyasi hedeflerinin birbirinden farklı olduğu biliniyor.
FLA, Mali'nin kuzeydoğusunda Tuareglerin yaşadığı Azavad bölgesinde özerk veya bağımsız bir yapı kurulmasını hedeflerken, CNİM Mali'deki rejimi devirmeyi ve yerine İslam hukukuna bağlı bir yönetim kurmayı amaçlıyor.
FLA ve CNİM'in nisan ayında düzenlediği ortak saldırılar sırasında Rusya'nın Afrika Kolordusu unsurlarının stratejik Kidal kentinden çekildiği ve kentin ardından FLA'nın kontrolüne geçtiği bildirildi.
Temmuz ayında ise Kidal'in yaklaşık 100 kilometre güneydoğusundaki Anefis çevresindeki çatışmalar sırasında FLA ile Afrika Kolordusu arasında olası anlaşmalar bulunduğuna ilişkin haberler gündeme gelmişti.
Mali'deki toplam nüfusun yaklaşık %1,7 ila %5'ini oluşturmalarına rağmen ülkenin kuzeyindeki geniş çöl bölgelerinde (Timbuktu, Gao, Kidal) baskın nüfusturlar.
Mali'deki Etkinlikleri ve Rolleri
Azawad Bağımsızlık Hareketleri: Mali'nin 1960'taki bağımsızlığından bu yana kuzeyin ihmal edildiğini ve ayrımcılığa uğradıklarını savunarak merkezi hükümete karşı 1962, 1990, 2006 ve 2012 yıllarında büyük isyanlar (Tuareg İsyanları) başlattılar.
2012 Krizi ve Devlet İlanı: MNLA (Azawad Ulusal Kurtuluş Hareketi) öncülüğünde ülkenin kuzeyini kontrol altına alarak "Azawad" adlı bağımsız bir devlet ilan ettiler. Ancak kısa süre sonra bölge radikal cihatçı grupların kontrolüne geçti ve bu durum uluslararası askeri müdahalelere yol açtı.
Sahra Ticareti ve Lojistik: Çöl coğrafyasını son derece iyi bilmeleri nedeniyle tarihi tuz ticareti, kervan rotaları ve modern dönemde bölgesel lojistik ile kaçakçılık ağlarında kilit rol oynarlar.
Kültürel Etki (Çöl Bluesı): Tuareglerin Mali kültürüne en büyük küresel katkısı müzikleridir. "Desert Blues" (Çöl Bluesı) olarak bilinen tarzın öncüsü dünyaca ünlü Tinariwen grubu, hem Tuareg mücadelesini dünyaya duyurmuş hem de Mali müziğini küresel sahneye taşımıştır.
FLA'dan Erdoğan'a mesaj
FLA sözcüsü Ramadane, Türkiye'nin Mali'de giderek artan diplomatik, ekonomik ve askeri etkisi nedeniyle Ankara ile doğrudan temas kurmak istediklerini söyledi.
Türkiye'nin son yıllarda Bamako ile ilişkilerini önemli ölçüde geliştirdiğini belirten Ramadane, Ankara'nın Mali ordusuna silahlı insansız hava araçları ve diğer askeri ekipmanları sattığına dikkat çekti.
Ramadane, Türkiye'nin Mali yönetimiyle ilişkilerinin Ankara'yı ülkenin çatışmasının tamamen dışında bir aktör olarak değerlendirmelerine imkan vermediğini savundu.
Bununla birlikte FLA'nın Türkiye'den Mali hükümetiyle ilişkilerini kesmesini veya örgütün yanında askeri olarak yer almasını istemediğini vurgulayan Ramadane, Ankara'nın öncelikle FLA'nın görüşlerini doğrudan dinlemesini istedi.
Ramadane, Türkiye'nin Mali'deki krize yalnızca Bamako yönetiminin perspektifinden bakmaması gerektiğini belirterek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Türk hükümetiyle doğrudan bir diyalog kanalı kurulmasını istediklerini söyledi.
FLA sözcüsü, "Türkiye'den FLA'nın yanında askeri taraf olmasını istemiyoruz. Öncelikle bizi dinlemesini ve anlamasını istiyoruz" ifadelerini kullandı.
Ankara: Dinleriz ancak taraf olmayız
Middle East Eye'a konuşan ve Afrika meselelerine hakim olduğu belirtilen bir Türk yetkili, Ankara'nın farklı aktörlerle diyaloğa açık olduğunu söyledi.
Yetkili, FLA'nın Türk hükümetiyle iletişim kurmak istemesi halinde bunun için kanallar bulunabileceğini belirtti.
Ancak bunun Türkiye'nin FLA'nın tarafını tutacağı veya başka bir ülkenin iç çatışmasının parçası olacağı anlamına gelmediğini vurgulayan yetkili, "Onları dinleriz" dedi.
FLA ise Türkiye'den kendisine yeni bir dış destekçi olmasını istemediğini, Türkiye'nin sahip olduğu bölgesel ve uluslararası nüfuzunu siyasi çözüm için kullanmasını istediğini savundu.
Ramadane, "Türkiye'den Mali ile Azavad arasında seçim yapmasını istemiyoruz. Barışın Azavad'a dayatılmamasına, Azavad ile müzakere edilmesine katkıda bulunmasını istiyoruz" dedi.
FLA-CNİM iş birliği: Askeri yakınlaşma, siyasi ittifak değil
FLA sözcüsü, kendilerinin CNİM ile sahadaki koordinasyonuna ilişkin eleştirileri de değerlendirdi.
Ramadane, iki grubun ortak düşmanlara karşı operasyonel düzeyde yakınlaştığını kabul ederken, bunun siyasi ittifak anlamına gelmediğini savundu.
FLA ve CNİM güçleri nisan ayında Mali'nin kuzey ve merkez bölgelerinde koordineli saldırılar düzenlemiş, temmuz ayında da Anefis çevresi ile Gao ve Aguelhok'taki askeri mevzilere yönelik saldırılarda birlikte hareket etmişti.
Ramadane, iki grup arasındaki iş birliğinin ortak bir siyasi programdan ziyade sahadaki koşulların sonucu olduğunu söyledi.
FLA'nın siyasi ve askeri bir Azavad örgütü olduğunu belirten Ramadane, kalıcı bir çözüm için bölgenin siyasi statüsünün ele alınması gerektiğini savundu.
CNİM'in de gelecekteki bir siyasi çözümün dışında bırakılamayacağını öne süren Ramadane, "CNİM'i dahil etmeden Mali'de barış sağlamak veya istikrardan söz etmek mümkün değil" dedi.
Ramadane ayrıca CNİM'in giderek daha fazla Malili unsurlardan oluştuğunu ve grubun "siyasi bir dil ve yerel talepler gündemi" geliştirmeye başladığını ileri sürdü.
Kaynak: Mepa News, Middle East Eye
