TBMM'deki Milli Bütünleşme Yasası (Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi) oylamasına toplam 561 milletvekili katılmıştır.
Oylama ve katılım detayları şu şekildedir:
Oylama Sonuçları
Kabul: 467 oy
Ret: 87 oy
Çekimser: 7 oy
Toplam Kullanılan Oy: 561 oy (Mükerrer oyların ayıklanmasıyla netleşen nihai katılım sayısı)
Genel Katılım Durumu
Meclis'te yer alan 592 milletvekilinden 31 milletvekili oylamaya katılmamıştır.
Elektronik oylama sırasında başlangıçta sisteme 592 oy kaydedilmiş, ancak pusula kontrollerinin ardından mükerrer oyların silinmesiyle nihai geçerli oy sayısı 561 olarak tescil edilmiştir.
Geniş Mutabakatla Yasalaştı
MHP lideri Devlet Bahçeli tarafından 677 gün evvel DEM Partisi milletvekilleriyle yapılan bir el sıkışmayla başlatılan süreçte yeni bir önemli merhale geçildi. ‘Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Yasa Teklifi’, dün TBMM Genel Kurulu'nda gerçekleştirilen oylamada büyük bir uzlaşıyla onaylanarak kanun hükmü kazandı. Süreç, siyasi liderler tarafından “Tarihi adım” şeklinde nitelendirildi.
Yasa teklifine yönelik oylamanın kesin sonuçları Meclis tarafından açıklandı. Kullanılan toplam 563 oydan 467'sinin kabul, 87'sinin ret ve 7'sinin çekimser olduğu belirtildi; iki oy ise mükerrer olarak kaydedildi.
Partilerin Oy Dağılımı ve Tutumları
Yeni Parti'den 2, AK Parti'den 9, DEM'den 1, MHP'den 2 ve CHP'den 14 milletvekili oylamaya katılmadı.
Teklife kurumsal düzeyde karşı çıkan tek Meclis grubu İYİ Parti oldu. Buna karşılık CHP ve Yeni Yol Partisi tasarıya destek verirken, Yeniden Refah Partisi oylamada tarafsız kaldı. Yeni Parti ise kapalı grup toplantısının ardından ortak bir karar almayarak milletvekillerini oylamada vicdanlarına göre hareket etmeleri için serbest bıraktı.
Partilerin oy dağılımı ise şöyle şekillendi: Yeni Parti'de 35 vekil ‘evet’ derken, 54 vekil ‘hayır’ oyu kullandı ve iki vekil oylamaya iştirak etmedi. AK Parti grubunda dokuz milletvekili oylamada yer almadı. DEM Parti'de 55 milletvekili kabul oyu verirken, bir vekil katılmadı. MHP'de 44 vekilin tamamı kabul oyu kullandı, iki vekil ise oylamaya gelmedi. CHP grubunda ise 29 kabul ve iki ret oyu kullanılırken, 14 milletvekili oylamada bulunmadı.
Oturuma Liderler Katıldı, Semboller Konuştu
Genel Kurul'daki görüşmeler, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, DEM Parti Eş Genel Başkanları Tuncer Bakırhan ve Tülay Hatimoğulları, İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ve AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından takip edildi. Oturum, semboller üzerinden yürüyen siyasi tartışmalara da sahne oldu. İYİ Parti grubu, görüşmelerin “Sevr Antlaşması’nın yıldönümünde görüşülemez” olduğunu savunurken, Cumhur İttifakı ve Meclis Başkanlığı bu teze “Anafartalar Zaferi’nin yıldönümü” ve “Çanakkale ruhu” vurgusuyla karşılık verdi.
Oturuma Türk bayrakları ve ay yıldızlı atkılarla katılan İYİ Parti grubunun lideri Müsavat Dervişoğlu ile Devlet Bahçeli arasındaki mesafeli duruş dikkat çekti. Yasanın kabulünün ardından Bahçeli, DEM Parti sıralarına giderek Eş Genel Başkanlar Bakırhan ve Hatimoğulları'nı tebrik etti.
İYİ Parti'den 400 Sayfalık Muhalefet Şerhi
Teklife karşı çıkan İYİ Parti, Adalet Komisyonu Raporu'na 400 sayfayı aşan bir muhalefet şerhi ekletti. Bu şerhte PKK tarafından katledilen 7 bin 563 şehidin ismine yer verildiği ve “Şehitlerimizin adı TBMM’nin tarihi kayıtlarına tek tek işlenmiş oldu” açıklaması yapıldı. Ayrıca, İYİ Parti Bursa Milletvekili Selçuk Türkoğlu'nun Genel Kurul'da şehit isimlerini okumaya başlaması üzerine Meclis Başkanvekili Celal Adan oturuma ara verdi.
Siyasi Liderlerden Değerlendirmeler
Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin tutumunu şu sözlerle açıkladı:
“Ben ve yönetici arkadaşlarım tarihsel bir sorumluluğu üstlenerek bu yasaya ‘Evet’ diyeceğiz. Milletvekillerimiz de seçildikleri ilde millet ne diyorsa ona göre oy kullanacaklardır. Onları milletin vekili olma sorumluluğuyla baş başa bırakıyorum. Bir daha şehit gelmemesi için, hiçbir evladımızın gazi olmaması için barışın önünde durmayacağız.”
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, sürece katkı sunanlara teşekkür ederek, “Amacımız Türkiye’de silah ve şiddetin bir daha konuşulmamasını sağlamak. Bu kanun gerçek manada bir Türkiye modelidir” dedi. MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız ise Bahçeli'nin 1 Ekim 2024'teki çağrısının bir milat olduğunu ve PKK'nın kendini feshetmesiyle sonuçlandığını ifade etti.
İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, süreci “milli kimliğe ve Cumhuriyet’e karşı bir kalkışma” olarak nitelendirerek, “Biz, ‘hayır’ diyeceğiz. Tarihin doğru yerinde duracağız” şeklinde konuştu. DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan ise “Bu süreç; kardeşi kardeşe kırdırma hesaplarını altüst edecek, beraberliğimizi kaim kılacak, ortak geleceğimizi güçlendirecektir. Bizim adımız Türkiye’dir” ifadelerini kullandı.
Görüşmeler esnasında, süreci tamamlayamadan vefat eden DEM Partili Sırrı Süreyya Önder de liderler tarafından anılarak alkışlandı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, yasanın kabulünü “tarihi bir başarı” olarak tanımlarken, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, “Verilen 467 evet oyu, siyasi mutabakat ve toplumsal sahiplenme adına son derece önemli ve değerlidir” değerlendirmesini yaptı.
