İsrailli yetkililer, The New York Times gazetesine karşı, Filistinli tutukluların İsrail güçleri tarafından tecavüze uğradığına dair iddiaları detaylandıran bir makale sebebiyle benzeri görülmemiş bir adım atarak yasal süreç başlatacaklarını açıkladı. Söz konusu karar, gazetenin uzun süredir köşe yazarlığı yapan Nicholas Kristof’un, 14 Filistinli erkek ve kadının tanıklıklarına dayanan yazısının yayımlanmasından üç gün sonra İsrail Başbakanlık Ofisi tarafından ilan edildi.
Hükümet, Başbakan Binyamin Netanyahu ve Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın “The New York Times'a karşı bir iftira davası başlatılması yönünde talimat verdiğini” belirtti. Daha önce de makaleyi “kan iftirası” olarak niteleyen İsrail, bu kez iddiaları “modern basında İsrail Devleti'ne karşı yayınlanmış en iğrenç ve çarpıtılmış yalanlar” olarak tanımladı.
Gazete ve Yazar Makalelerinin Arkasında
The New York Times ve Kristof ise yayınlanan yazıyı savunmaya devam ediyor. Gazete sözcüsü Charlie Stadtlander, çarşamba günü yaptığı açıklamada, makalenin “derinlemesine araştırılmış bir görüş gazeteciliği ürünü” olduğunu ifade etti. Stadtlander, X platformundaki beyanında şu ifadelere yer verdi:
“Görüşülen 14 erkek ve kadının anlatımları, mümkün olan her durumda diğer tanıklarla ve mağdurların sırlarını paylaştığı kişilerle -aile üyeleri ve avukatlar dahil- doğrulandı. Ayrıntılar kapsamlı bir şekilde kontrol edildi; anlatımlar haber raporları, insan hakları gruplarının bağımsız araştırmaları, anketler ve bir vakada BM tanıklığı ile çapraz referanslandı. Yazıdaki iddialar üzerine raporlama ve doğrulama süreci boyunca bağımsız uzmanlara danışıldı.”
Gazete, perşembe günü İsrail hükümetinin dava açma niyetini duyurmasının ardından henüz bir yanıt vermedi.
Hukuki Süreç ve Eleştiriler
İsrail hükümetinin planladığı davaya ilişkin ayrıntılar henüz netleşmedi. Yabancı bir hükümetin ABD merkezli bir medya kuruluşuna dava açması teknik olarak mümkün olsa da, bu durum özellikle yargı yetkisi konusunda birçok hukuki soruyu gündeme getirmektedir. Davanın bir ABD mahkemesinde görülmesi halinde, hükümet yetkililerine karşı meydan okunduğunda geniş anayasal korumalara sahip olan ABD medyası nedeniyle çetin bir yasal mücadele yaşanması muhtemeldir.
Bu gelişme, 7 Ekim 2023'ten bu yana sayıları artan Filistinli tutuklulara yönelik sistematik cinsel istismara dair hak grupları ve Al Jazeera gibi medya kuruluşları tarafından belgelenen kanıtların çoğalmasını takip etmektedir. Kristof’un makalesinde de, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'ne sunulan bir rapora atıfta bulunulmuştu. Raporda, İsrail güvenlik aygıtının cinsel şiddeti “standart operasyon prosedürü” haline getirdiği belirtiliyordu.
Netanyahu, bu yıl yapılacak seçimler öncesinde yaptığı bir açıklamada, davanın yasal kapsamının ötesinde bir mesaj vermesini istediğini söyledi.
“Benim liderliğim altında İsrail sessiz kalmayacak. Bu yalanlarla hem kamuoyu mahkemesinde hem de hukuk mahkemesinde savaşacağız.”
The New York Times, aynı zamanda Filistinlilerin iddialarına kıyasla Filistinli gruplar tarafından gerçekleştirildiği öne sürülen cinsel istismar iddialarına daha fazla itibar ettiği yönündeki eleştirilerle de karşı karşıya kalmıştı. Eleştirmenler, Kristof'un makalesinin neden “görüş” bölümünde yayımlandığını, İsraillilere yönelik iddia edilen istismarlara ilişkin haberlerin ise “haber” olarak sunulduğunu sorgulamıştı. Özellikle 28 Aralık 2023 tarihli bir raporun doğruluğu, gazetenin kendi haber merkezi içinden geldiği iddia edilenler de dahil olmak üzere, yoğun bir şekilde sorgulanmıştı.
Tanıklıklar ve Diğer Raporlar
Makalede, Gazetecileri Koruma Komitesi'nin (CPJ) İsrail tarafından gözaltına alınan Filistinli gazetecilerin yaklaşık üçte birinin cinsel şiddete maruz kaldığını tespit eden raporuna da dikkat çekildi. Bu tanıklıklar arasında, 2024 yılında İsrail gözaltındayken lastik bir cop ve havuçla cinsel saldırıya uğradığını söyleyen 46 yaşındaki Filistinli serbest gazeteci Sami al-Sai'nin ifadesi de yer alıyordu.
Filistinli yetkili Mohammad Matar ise İsrailli yerleşimciler tarafından soyulduğunu ve kendisine tecavüz etmekle ilgili şakalar yapılırken bir sopayla dürtüldüğünü anlattı.
“Altı ay boyunca bu konuyu aileme bile anlatamadım.”
BM Kadına ve Kız Çocuklarına Yönelik Şiddet Özel Raportörü Reem Alsalem, aralık ayında yaptığı bir açıklamada, İsrail'in hem İsraillilere hem de Filistinlilere yönelik cinsel istismar iddialarını araştırmak üzere uluslararası bağımsız bir komisyonun erişim taleplerine yanıt vermediğini belirtmişti.
