Liderler Arasındaki Bağlar Kopma Noktasında
Son dönemde Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki ilişkilerin ciddi biçimde zedelendiği iddia edilmektedir. The Wall Street Journal (WSJ) ve Axios gibi kaynaklara dayandırılan bilgilere göre, iki liderin telefon diplomasisi artık dostane bir atmosferde değil, karşılıklı suçlamalar ve şiddetli eleştirilerle devam etmektedir.
İddialara göre, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları, Trump tarafından sert bir dille eleştirilmiştir. Gerçekleştirilen son telefon görüşmelerinden birinde Trump'ın Netanyahu'ya şu ifadeleri kullandığı öne sürülmektedir:
“Neden binaları havaya uçuruyorsunuz? Binaları havaya uçurmayı bırakın.”
Trump’ın bilhassa bölgedeki askeri faaliyetlerin küresel ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerinden ve petrol fiyatlarında yarattığı yükselişten hoşnut olmadığı belirtilmektedir.
Ekonomik Kaygılar ve Tarihi Benzetmeler
WSJ'nin ulaştığı kaynaklar, Trump'ın İran ve İsrail arasında yükselen tansiyonun ABD ekonomisi üzerinde baskı oluşturduğunu dile getirdiğini aktarmaktadır. ABD Başkanı’nın, tırmanan bir savaşın küresel bir durgunluk riskini artırarak kendisini 1930'lardaki Büyük Buhran dönemi ve dönemin başkanı Herbert Hoover ile aynı pozisyona düşürebileceğinden kaygılandığı ifade edilmiştir.
“Netanyahu Tamamen Kontrolden Çıktı”
Trump'ın yakın çevresine Netanyahu hakkında oldukça ağır ithamlarda bulunduğu da iddialar arasındadır. Axios'un haberine göre, Trump bir görüşmede Netanyahu için “tamamen deli” nitelemesini yapmış ve kendi desteği olmasaydı İsrail Başbakanı'nın şu an hapiste olacağını söylemiştir. Danışmanlarına ise, “Netanyahu’yu kimse idare edemez” diyerek İsrail Başbakanı’nın sürekli yeni askeri harekatlar talep ettiğinden yakındığı savunulmuştur.
Üst düzey bir yönetim yetkilisi, görüşmelerin seyrini şu sözlerle özetlemiştir:
“Bibi, başkana bir yeri neden havaya uçurması gerektiğini, İsrail istihbaratının bunu ne zaman ve nasıl yapacağını bildiğini izah ediyor. Başkan da onu dinliyor. Görüşmeler genellikle bu minvalde ilerliyor.”
Buna karşılık, Netanyahu’nun da nükleer anlaşma müzakereleri esnasında Trump’a, “Donald, bunu nasıl doğrulayacaksın?” sorusunu yönelterek İran'a güvenilmemesi gerektiği konusunda baskı oluşturduğu belirtilmiştir.
Stratejik Anlaşmazlıkların Odağında Lübnan ve İran
Kaynaklar, ateşkes kararına rağmen İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürmesinin Trump'ı en çok öfkelendiren konu olduğunu bildirmektedir. Hatta Trump’ın bir noktada İsrailli ve Lübnanlı yetkilileri Oval Ofis’e davet ederek bizzat arabuluculuk yapmayı ve anlaşmayı kendisinin sağlamayı amaçladığı aktarılmıştır. İki lider arasındaki temel strateji farkı, Trump’ın krizin askeri yollarla değil diplomasiyle çözülmesi gerektiğine inanması, Netanyahu’nun ise İran'ın enerji altyapısı gibi kritik hedeflere yönelik geniş çaplı askeri operasyonlar için diretmesidir.
Güven Erozyonu ve Siyasi Gelecek Endişesi
İran operasyonları konusunda başlangıçta uyumlu çalışan iki liderin zamanla farklı önceliklere sahip olduğu kaydedilmiştir. Trump'ın, Netanyahu tarafından sunulan bazı bilgilere kuşkuyla yaklaştığı ve sık sık danışmanlarına “Söyledikleri doğru mu?” diye sorduğu öne sürülmüştür. WSJ'de yer alan bir başka bilgiye göre, Beyaz Saray yetkilileri Netanyahu'nun kendi siyasi pozisyonunu korumak ve iktidarını sağlamlaştırmak amacıyla savaşı bilinçli olarak uzattığına inanmaktadır. Bu durumun, Netanyahu'nun seçim kampanyası sırasında Trump'tan destek alma umutlarını da ortadan kaldırdığı yorumu yapılmıştır.
Beyaz Saray tarafından yapılan resmi açıklamalarda Trump ile Netanyahu arasında “harika bir ortaklık” olduğu vurgulansa da, Washington kulislerinde Tel Aviv ile Beyaz Saray arasında soğuk rüzgarlar estiği konuşulmaktadır.
