Güneş Sistemi'nin uzak ve soğuk derinliklerinde, Plüton'un yörüngesinin ötesinde yer alan küçük ve buzlu bir gök cisminin, ince bir atmosfere sahip olabileceği yeni bir çalışma ile ortaya kondu. Bu atmosferin, volkanik patlamalar veya bir kuyruklu yıldız çarpması neticesinde oluşmuş olabileceği düşünülüyor.
Söz konusu cüce gezegen, resmi adıyla (612533) 2002 XV93, bir "plutino" olarak sınıflandırılmaktadır. Bu, Neptün'ün Güneş etrafındaki her üç yörüngesine karşılık, kendisinin iki yörünge tamamladığı anlamına gelmektedir. Çalışma esnasında, cismin 5,5 milyar kilometreden (3,4 milyar mil) daha uzakta olduğu ve bu mesafenin Plüton'dan bile daha fazla olduğu belirtilmiştir. Plüton, bugüne dek atmosferi gözlemlenen tek Kuiper Kuşağı nesnesiydi.
Japonya Ulusal Astronomi Gözlemevi'nden baş araştırmacı Ko Arimatsu, yaklaşık 480 kilometre çapa sahip bu minik Plüton'un, yerçekimiyle bağlı küresel bir atmosfere sahip olduğu net bir şekilde tespit edilen Güneş Sistemi'ndeki en küçük nesne olabileceğini ifade etti.
Söz konusu keşif, 2024 yılında Japonya'daki üç teleskop kullanılarak gerçekleştirilen gözlemlerle mümkün oldu. Araştırmacılar, gök cisminin arka plandaki bir yıldızın önünden geçtiği sırada yıldız ışığında meydana gelen kısa süreli sönükleşmeyi analiz ettiler.
Arimatsu, bu kadar küçük bir cismin etrafında atmosfer bulmanın "gerçekten şaşırtıcı" olduğunu belirterek, bu durumun "atmosferlerin büyük gezegenler, cüce gezegenler ve bazı büyük uydularla sınırlı olduğu yönündeki geleneksel görüşe" meydan okuduğunu ekledi.
NASA'nın New Horizons görevini yürüten ve bu çalışmada yer almayan Southwest Araştırma Enstitüsü'nden Alan Stern, gelişmeyi "inanılmaz" olarak nitelendirdi. Stern, "Bu şaşırtıcı bir gelişme, ancak kesinlikle bağımsız bir doğrulamaya ihtiyacı var. Eğer doğrulanırsa, sonuçları derin olacaktır" şeklinde konuştu.
Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, bu kozmik buz topunun atmosferinin, Dünya'nın koruyucu atmosferinden 5 ila 10 milyon kat daha ince olduğu tahmin ediliyor. Bu yoğunluk, Plüton'un zayıf atmosferinden bile 50 ila 100 kat daha azdır. Arimatsu'ya göre, atmosferin en olası bileşenleri metan, azot veya karbon monoksit olabilir; bu gazlardan herhangi biri, cismin yıldızın önünden geçerken gözlemlenen kararmayı açıklayabilir.
Gelecekteki gözlemlerin önemine dikkat çeken Arimatsu, özellikle NASA'nın Webb Uzay Teleskobu'nun atmosferin yapısını doğrulayabileceğini belirtti.
"Bu nedenle gelecekteki izleme çok önemli," diyen Arimatsu, "Eğer atmosfer önümüzdeki birkaç yıl içinde kaybolursa, bu bir çarpma kökenini destekleyecektir. Eğer devam ederse veya mevsimsel olarak değişirse, bu daha çok buz volkanlarından kaynaklanan devam eden bir iç gaz tedarikine işaret edecektir" dedi.
