ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın teklifine cevap verdi. Çin dönüşü uçakta konuşan ABD Başkanı, İran’ın nükleer silaha asla sahip olamayacağını vurgulayarak “yarım kalan işleri bitirmek için tekrar harekete geçebiliriz” sözleriyle yeni saldırı ihtimaline kapıyı açık bıraktı. Trump ayrıca, Pekin ile Hürmüz Boğazı ve nükleer silahsızlanma konusunda ortak anlayış sağlandığını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile gerçekleştirdiği kritik iki günlük zirveyi tamamlayarak Air Force One uçağıyla Çin’den ayrıldı.
Yolculuk sırasında uçaktaki gazetecilerin sorularını cevaplayan Başkan, Pekin ile varılan mutabakatın detaylarına ilişkin açıklamalarda bulundu.
Trump Çin dönüşü uçakta açıkladı: İran için 20 yıl şart
Trump'ın açıklamalarından öne çıkan satırbaşları şöyle:
"İran'ın nükleer programı konusunda 20 yıl yeterli bir süre. Ancak onlardan alacağımız garanti seviyesi... Bu gerçekten tam 20 yıl olmalı. İran hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacak, bu hiçbir zaman gerçekleşmeyecek.
"İRAN’IN TEKLİFİNİ İLK CÜMLEDE ÇÖPE ATTIM"
Öneriye baktım. Eğer bir metnin ilk cümlesini beğenmezsem onu hemen çöpe atıyorum. Bu metnin ilk cümlesi de kabul edilemez bir cümleydi. Eğer herhangi bir biçimde nükleer silaha sahip olacaklarına dair bir ifade varsa, metnin gerisini okuma gereği bile duymuyorum.
'HENÜZ KARAR VERMEDİM'
'İran füze kapasitesinin %80'ini kaybetti. Çin petrol şirketlerine yönelik yaptırımların kaldırılmasına henüz karar vermedim ancak bu konu gündemimizde. Şunu kesin olarak söyleyebilirim ki İran hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacak, bu asla gerçekleşmeyecek. Çin lideri Xi ile Hürmüz Boğazı ve nükleer silahsızlanma konularında ortak bir anlayışa vardık.
Trump Çin dönüşü uçakta açıkladı: İran için 20 yıl şart
YENİ SALDIRI SİNYALİ
Bir aylık kısa bir ateşkes yaşadığımız için bölgede biraz temizlik yapmamız gerekebilir. Dürüst olmak gerekirse, ben bu ateşkese en başından beri pek sıcak bakmazdım. İran hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamayacak. buna izin vermeyeceğimizi biliyorlar. Askeri olarak zaten büyük bir zafer kazandık, ancak yarım kalan işleri bitirmek için tekrar harekete geçebiliriz.
Trump Çin dönüşü uçakta açıkladı: İran için 20 yıl şart
'ÇİN VE RUSYA'YLA GÖRÜŞÜYORUZ'
Aslına bakarsanız bizim Hürmüz'den gelecek petrole ihtiyacımız yok, ABD artık dünyanın en güçlü ve en çok aranan ülkesi konumunda. Biden dönemindeki düşüş yerini bir olumlu bir havaya bıraktı. Çin ve Rusya ile nükleer silahsızlanma üzerine görüşüyoruz ve Çin'den bu konuda çok olumlu bir yaklaşım aldık. Bu yıl içinde Xi ile birkaç kez daha bir araya gelebiliriz; nükleersizleşme süreci zor bir konu ama taraflar bunu çok ciddi şekilde değerlendiriyor.'
Trump Çin dönüşü uçakta açıkladı: İran için 20 yıl şart
'Xİ BANA SORDU'
Tayvan ve Çin ziyareti hakkındaki sorulara ise şöyle cevap verdi:
"Tayvan’a silah satışları konusunu Devlet Başkanı Xi ile çok büyük bir detayla görüştük. Bu konudaki kararımı yakında vereceğim. Ancak şunu söylemeliyim şu anda ihtiyacımız olan son şey, 9.500 mil uzakta bir savaşa girmektir. Xi bana ABD'nin Tayvan'ı savunup savunmayacağını sordu, ancak bu soruya cevap vermeyi reddettim.
Zirvede çipler ve yapay zeka da masadaydı. Biz yapay zekada uzun süredir açık ara öndeyiz. Tıp, teknoloji ve askeri alanlardaki devasa ilerlemeleri, bu teknolojinin getirdiği potansiyel riskleri ve standartları belirleme konusunu tartıştık. Onlar da kendi teknolojilerini geliştirmeye çalışıyorlar ama biz çok güçlüyüz.
İran konusunda ise zafer kazandık. Donanmalarını, hava kuvvetlerini, savunma sistemlerini ve tüm lider kadrolarını ortadan kaldırdık. Ama New York Times ve CNN gibi kurumlar bunu yazmıyor. Bu yaptıkları hainliğe yakındır. Biz tam bir galibiyet elde ettik.
Ayrıca Xi'nin bizzat yaşadığı yere gittim. Bu pek sık rastlanan bir şey değil, biliyorsunuz. Orada mıydınız? Bilmiyorum ama gerçekten muhteşemdi. İnanılmazdı; insanlar daha önce böyle bir şeyi hiç görmemiş.
Trump Çin dönüşü uçakta açıkladı: İran için 20 yıl şart
'ÇOK FAZLA ANLAŞMA YAPTIK'
Çok sayıda büyük ticaret anlaşması yaptık, bunlara Boeing'den 200'den fazla uçak dahil, ancak 750 uçak sözü verdiler. Bu, eğer iyi bir iş çıkarırlarsa, açık ara tüm zamanların en büyük siparişi olacak, eminim bunu başaracaklar.
Ve General Electric de var, motorlar. Yani General Electric'i satın alıyorlar. Yani yaklaşık 400-450 motor ve 200 uçak, ve eğer iyi bir iş çıkarırlarsa 750'ye kadar söz verildi.
Trump Çin dönüşü uçakta açıkladı: İran için 20 yıl şart
KİM-JONG'UN SAYGILI BİRİ
Kuzey Kore ile ilişkilere değinen Trump, diplomasi trafiğine dair şu ifadeleri kullandı:
"Kim Jong-un ile çok iyi bir ilişkim var. Ülkemize karşı her zaman saygılı oldu. Ben de onun bu saygılı tutumunu sürdürmesini istiyorum."
Tayvan meselesinde Xi Jinping’in bakış açısını aktaran Trump, Pekin’in kırmızı çizgilerini yineledi:
"Tayvan konusunda Xi bir bağımsızlık hareketi görmek istemiyor. Bana, 'Bakın, binlerce yıldır bunu yaşıyoruz, belli bir sürede bunu geri alacağımızı söylediler. Kore Savaşı oldu, birçok şey yaşandı' dedi. Ben ise bu konuda herhangi bir taahhütte bulunmadım. Tayvan'a silah satışları konusundaki kararımı da oldukça kısa bir süre içinde vereceğim."
Trump Çin dönüşü uçakta açıkladı: İran için 20 yıl şart
Bir muhabirin, Xi Jinping’in "ABD’nin çöküşü" hakkında konuştuğuna dair sosyal medya paylaşımlarını sorması üzerine Trump, görüşmenin perde arkasını anlattı:
"O söylemiş olmayabilir, bir başkasıydı ama çöküşten bahsettiler. Ancak bugün şunu çok açıkça söyledi: ABD'nin son dört yılda çöktüğünü ifade etti. Ve benim son 15-16 ayda yaptıklarımın ise muhteşem olduğunu dile getirdi. Artık dünyanın en güçlü ve en çok aranan ülkesiyiz."
UKRAYNA’DA "BÜYÜK DARBE" ÇIKIŞI
Ukrayna savaşının çözümüne yönelik Çin ile yapılan temasları değerlendiren Trump, sahadaki son durumu şöyle yorumladı:
"Xi ile Ukrayna konusunu konuştuk. Bu meselenin artık çözülmesini istiyoruz. Aslında dün geceye kadar her şey iyi gidiyordu ama dün gece Ukrayna tarafı büyük bir darbe aldı. Bu durum çok yazık ama bir şekilde çözülecek."
DİKTATÖR MÜ? SORUSUNA CEVAP: O BİR LİDER
Bir muhabirin "Xi Jinping'in bir diktatör olduğunu düşünüyor musunuz?" sorusuna Trump, "O, hükümetin lideri, Çin'in başkanı. Bunun hakkında düşünmüyorum; elinizdeki gerçeklikle uğraşırsınız. Ona saygı duyuyorum. Çok zeki ve ülkesini seviyor. Bir diktatör olup olmadığını anlamayı ise size bırakıyorum." şeklinde cevap verdi.
Trump Çin dönüşü uçakta açıkladı: İran için 20 yıl şart
"RUBİO O KIYAFET İÇİNDE ÇOK İYİ GÖRÜNÜYORDU"
Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile özdeşleşen eşofman tarzına benzer bir kıyafetle görüntülenmesi üzerine gelen soruya Trump,"Onun o kıyafet içinde çok iyi göründüğünü düşündüm. Ben şahsen böyle bir şey yapar mıyım bilmiyorum ama Marco’nun üzerinde harika durduğunu söyleyebilirim. Onun olağanüstü bir iş çıkardığını ve harika biri olduğunu düşünüyorum." dedi.
JİMMY LAİ MESELESİNDE SON DURUM
Muhabirlerin Çin'deki siyasi mahkumların serbest bırakılmasına yönelik sorularını ise Trump,"Çin'deki rahip konusunu (Xi Jinping'in) çok ciddi bir şekilde değerlendirdiğini düşünüyorum. Jimmy Lai meselesini de bizzat gündeme getirdim. Ancak bu konu, onun için çok daha zor bir başlık. Bana bunun kendisi için zor olacağını bizzat söyledi." şeklinde konuştu.
Trump Çin dönüşü uçakta açıkladı: İran için 20 yıl şart
STARMER İSTİFA ETMELİ Mİ?
"Keir Starmer'ın istifa etmesi gerekir mi?" sorusuna ise ABD Başkanı, "Bunu söylemiyorum. Aslında onun iyi bir adam olduğunu düşünüyorum." diye yorum yaptı.
KÜBA: DÜŞÜŞTE OLAN BİR ULUS
Küba'daki siyasi ve ekonomik duruma dair kendisine yöneltilen soruya Trump, şu sinyali verdi:
"Küba'nın yardıma ihtiyacı var. Onlar gerçekten düşüşte olan bir ulus, bir ülke. Küba hakkında konuşacak çok şeyimiz var ama belki bugün değil, daha sonra konuşacağız."
GAZETECİYİ AZARLADI
BBC muhabirinin, dün bir kız okuluna düzenlenen saldırıda ABD füzesi kullanılıp kullanılmadığına dair sorusu ortamı gerdi. Trump, olayın soruşturma aşamasında olduğunu belirterek muhabire sert çıktı:
"Bu konu şu an soruşturma altında. Siz kiminle çalışıyorsunuz? BBC mi? Sahte BBC... Yani benim ağzıma yapay zeka ile söylemediğim sözleri yerleştirenler mi?"
NELER OLMUŞTU?
Trump, Pekin temasları boyunca Şi Cinping’e yönelik dikkat çekici ifadeler kullandı. Daha önce Fox News’e verdiği röportajda Çin lideriyle çok iyi bir ilişkisi olduğunu söyleyen Trump, "Gerçekten dostuz. O muazzam bir lider. Uzun süredir burada, çok güçlü, çok sağlam" demişti.
Zirvenin son gününde yapılacak görüşmeler öncesi kameralar karşısına geçen Trump, "Şi'nin Çin için fazla uzun boylu olduğunu" kaydederek, "O tamamen işine odaklanmış biri ve bu iyi bir şey. Oyalanması yok. Onun gibi birini bulamazsınız, fiziksel özellikleri bile öyle; bilirsiniz, uzun boylu, çok uzun boylu, özellikle de bu ülke için çünkü buradaki insanlar genellikle biraz daha kısa boyludur" ifadelerini kullanmıştı.
