ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa'nın büyük miktarda dizel yakıt rezervini piyasaya sürmeyi kabul ettiğini açıkladı.
Küresel piyasalarda hızla yükselen dizel fiyatlarını düşürmek için günlerdir Avrupa'nın stratejik rezervlerini devreye sokması bekleniyordu.
ABD yönetimi, özellikle Fransa ve Almanya'ya stokların piyasaya sürülmesi yönünde baskı yaparken, Washington'ın aksi halde dizel ihracatını kısıtlayabileceği gündeme gelmişti.
Beklenen açıklama ABD Başkanı Donald Trump'tan geldi. Trump, Avrupa'nın stoklarındaki büyük miktarda dizel yakıtı piyasaya sürmeyi kabul ettiğini duyurarak, "Süreç derhal başlayacak" dedi.
G7'DEN 100 MİLYON VARİLLİK ADIM: MACRON DUYURDU
Trump'ın açıklamasının ardından rezervlerin ne ölçüde piyasaya sürüleceğine ilişkin ayrıntılar da geldi.
Bloomberg'in haberine göre G7 ülkeleri, yükselen yakıt fiyatlarını baskılamak amacıyla acil durum rezervlerini kullanıma açma konusunda anlaşmaya vardı.
G7 ülkeleri, dört ay içinde toplam 100 milyon varillik petrol ve petrol ürününü koordineli şekilde piyasaya sürecek. Plan kapsamında özellikle ilk 20 günde önemli miktarda dizel rezervinin piyasaya verilmesi öngörülüyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da kararın Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda uygulanacağını açıkladı.
Macron, G7 ülkelerinin ihracat kısıtlamaları konusunda da uzlaştığını belirterek, "G7 ülkeleri arasında herhangi bir ihracat kısıtlaması veya ihracat yasağı olmayacağı konusunda mutabık kaldık. Koordinasyon ve iş birliği olacak, hiçbir ürün kategorisi için ihracat yasağı uygulanmayacak" ifadelerini kullandı.
TÜRKİYE'Yİ NASIL ETKİLER?
ABD'nin Avrupa'ya dizel ihracatını kısıtlaması halinde Avrupa ve Akdeniz piyasalarında fiyatların yükselmesi, bunun da Türkiye'nin motorin ithalat maliyetlerini artırması ihtimali öne çıkıyordu.
Ancak G7'nin dört ay içinde toplam 100 milyon varillik petrol ve petrol ürününü piyasaya sürme kararı, küresel arz üzerindeki baskının hafiflemesine ve uluslararası ürün fiyatlarının aşağı yönlü desteklenmesine katkı sağlayabilir.
Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarında uluslararası ürün fiyatlarının yanı sıra döviz kuru, petrol fiyatları, rafineri marjları ve vergiler de belirleyici olduğu için, rezerv kararının pompa fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı ise bu değişkenlerin seyrine bağlı olacak.
DİZEL KRİZİNDE NELER YAŞANDI?
İran'daki savaşın enerji arzında oluşturduğu kesintiler ve Hürmüz Boğazı'ndaki sorunlar küresel dizel piyasasını sıkıştırırken, Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları da piyasadaki sıkışmayı artırmıştı. ABD'de dizelin galon fiyatı 6,53 dolarla rekor seviyeye çıkmıştı.
Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde yükselen akaryakıt fiyatlarını düşürmek isteyen Trump yönetimi bunun üzerine Avrupa'dan stratejik dizel rezervlerini devreye sokmasını istemişti.
Alman Der Spiegel, Washington'ın AB ülkelerinden 180 güne yayılarak toplam 120 milyon varil dizeli piyasaya sürmesini talep ettiğini bildirmişti. ABD yönetiminin özellikle Almanya ve Fransa'nın daha önceki rezerv taahhütlerini yeterince yerine getirmediği görüşünde olduğu aktarılmıştı.
Gerilim, Washington'ın talebin karşılanmaması halinde Avrupa'ya yönelik ABD dizel ihracatını kısıtlayabileceği iddiasıyla daha da büyümüştü. Trump da 30 Eylül'de dizel ihracatına yasak getirilmesi seçeneğini değerlendirdiğini açıklamıştı.
AB'DEN ABD'YE "GÜVEN" UYARISI GELMİŞTİ
Trump'ın açıklamasından saatler önce Avrupa Birliği'nden Washington'a uyarı mesajı gelmişti.
Avrupa Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, ABD'nin dizel ihracatını yasaklama ihtimaline karşı çıkarak, "Dizele yönelik herhangi bir yasağı tamamen reddediyoruz. Yasak hiç kimsenin yararına olmaz. ABD'ye güvenilir bir ortak olarak duyduğumuz güveni zedeler" demişti.
AB, rezervlerin piyasaya sürülmesi konusunda ise kapıyı tamamen kapatmamıştı. Itkonen, muhtemel bir rezerv kullanımının Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda ve üye ülkelerle birlikte gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmişti.
Avrupa Komisyonu ayrıca mevcut durumda petrol arzında acil bir güvenlik sorunu görülmediğini ancak yüksek enerji fiyatlarının hane halkı ve sanayi açısından ciddi bir maliyet baskısı oluşturduğunu açıklamıştı.
Komisyonun verdiği bilgilere göre, ABD ile İran arasındaki savaşın başladığı şubat sonundan bu yana Avrupa'da doğal gaz fiyatları yüzde 140 yükselirken, dizel fiyatları iki katına çıktı.
