ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemi saldırılarını durdurması için İran'a tanıdığı ültimatom süresi bugün doluyor.
Trump yönetiminin İran'a Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıları kamuoyu önünde açıkça kınaması ve ticari gemilere yönelik eylemleri durduracağını taahhüt etmesi için Cumartesi gününe kadar süre verdiği ortaya çıktı.
Üç ABD'li yetkili, Cuma günü gazetecilerle yaptıkları brifingde bu mesajın doğrudan ve bölgesel arabulucular aracılığıyla Tahran'a iletildiğini paylaştı.
UMMAN'DAKİ KRİTİK GÖRÜŞME
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr Al Busaidi Hürmüz krizini görüşmek üzere bugün Muskat'ta bir araya geliyor.
Mutabakat metni öncesinde Umman, gemilerin geçebilmesi için kıyılarına yakın bir güney kanalı açarak ABD ve Körfez müttefikleriyle ortak hareket etmişti. İran ise Umman'ın müzakere pozisyonunu zayıflattığını öne sürmüştü.
İRAN NEDEN SALDIRDI?
ABD'li yetkililer, İranlı müzakerecilerin rejim içindeki radikal unsurların pazarlık gücünü geri kazanmak amacıyla gemilere ateş açtığını itiraf ettiklerini iddia ediyor. Kamuoyu önünde ise İranlı müzakereciler ve Devrim Muhafızları komutanları, Tahran'ın boğazdan geçen gemilerin kontrolünü elinde tutması gerektiği fikrinde birleşiyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Arakçi'nin Umman ziyaretinin deniz güvenliğine odaklanacağını doğrulayarak, normal düzenlemelerin kurulması konusunda Umman ile istişare yapacaklarını açıkladı.
PERDE ARKASINDAKİ GÖRÜŞME TALEBİ İDDİASI
Bir ABD'li yetkili, iki gün süren çatışmaların ardından İranlıların ABD yönetimine ulaştığını ve "İşleri batırdık. Bir hata yaptık. Görüşmeye devam edelim" diyerek yeni görüşmeler talep ettiğini iddia etti. Sözcü Baghaei ise ABD ile doğrudan müzakere talebini yalanlayarak, yalnızca Katarlı arabulucuların konuyu görüşme talebini kabul ettiklerini ileri sürdü.
MASADAKİ TALEPLER NELER?
ABD yönetimi, Cumartesi günü Umman'da yapılacak toplantının ardından İran'ın hatalarını kabul eden ve gemilere ateş etmeyi durduracaklarını ilan eden bir açıklama yapmasını bekliyor. Yetkililer, İran'ın boğazdaki tüm geçitlerin açık olacağını ve geçiş ücreti alınmayacağını taahhüt etmesini istiyor.
Bir ABD'li yetkili, İran'ın bunu reddetmesi durumunda sonuçların ağır olacağını belirterek, "Eğer tutumları bu olmazsa, onlar için pek de iyi bir gün olmayacak" dedi.
SUİKAST İDDİALARI
Cumartesi sabahı Başkan Trump, İran'ın kendisine yönelik suikast planladığına dair istihbarat raporlarına da değindi. Trump, böyle bir saldırının gerçekleşmesi halinde ABD ordusunun İran'ın "tüm bölgelerini tamamen yerle bir edeceğini ve yok edeceğini" yazdı.
İsrail'in, İran'ın ABD başkanına yönelik suikast planı hazırladığını gösteren istihbaratı Washington ile paylaştığı belirtiliyor. Ayrıca, 28 Şubat'ta Tahran'daki konutuna düzenlenen İsrail saldırısında ölen eski Yüce Lider Ayetullah Ali Hamaney'in bu hafta düzenlenen cenazesinde de Trump'ın öldürülmesi için açık çağrılar yapılmıştı.
İRAN: BİZ ATEŞKES TALEP ETMEDİK
Bekayi, “ABD ile herhangi bir müzakere talebimiz olmadı, ancak her zamanki sorumlu yaklaşımımız gereği, bölgesel arabuluculardan birinin İran'a gelip son durumu görüşme talebini reddetmedik.” ifadesini kullandı.
Ziyaretin bugün Meşhed kentinde gerçekleştiğini aktaran Bekayi, arabulucuya ilişkin de “Katar tarafına görüşlerimizi ilettik.” dedi.
Bekayi, ABD’nin mutabakat zaptını ihlal etmesinin “bir alışkanlık haline” geldiği değerlendirmesinde bulunarak şöyle konuştu:
“Çarşamba ve Perşembe günleri yaşanan olaylar, mutabakat zaptının birinci ve ikinci maddelerinin açık bir ihlaliydi. İran petrolünün satışının iptaliyle ilgili yaptıkları açıklama, mutabakat zaptının bir başka maddesinin de açık bir ihlaliydi. Son zamanlarda duyurulan yeni yaptırımların uygulanması haberi de mutabakat zaptının dokuzuncu maddesinin açık bir ihlalidir.”
ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamada İran'ın kendilerine müzakere talebinde bulunduğunu söylemişti.
NELER OLDU?
Körfez bölgesinde yaşanan şiddetli çatışmalarda, ABD'nin önerdiği rotayı kullanarak Umman sularından geçen üç gemi vuruldu. İran, tek güvenli geçiş yolunun kendi sularından geçen ayrı bir rota olduğunu savunuyor. Geçen ay iki ülke, çatışmanın sona ermesini amaçlayan 14 maddelik bir mutabakat metni üzerinde anlaşmıştı.
Anlaşma kapsamında İran ve Umman, diğer Körfez ülkeleriyle boğazdaki denizcilik hizmetlerini belirlemek üzere görüşmekle yükümlü. Çatışma sürecinde İran, "Basra Körfezi Boğazı Otoritesi"ni kurarak boğaz üzerindeki egemenliğini ortaya koymaya çalıştı. Fars haber ajansı, yeni anlaşma kapsamında boğazın İran ve Umman koordinasyonuyla yönetileceğini ve gemilerden "hizmet ücretleri" alınabileceğini duyurdu. Son saldırıların ardından, ABD destekli Hürmüz rotasını kullanan petrol, gaz ve kargo gemisi trafiğinde büyük düşüş kaydedildi.
