Çarşamba günü başlayan ve Perşembe sabahının erken saatlerine kadar devam eden şiddetli çatışmaların ardından hükümet güçleri Mogadişu'nun çeşitli bölgelerinden çekildi; şiddetin derhal sona erdirilmesi yönündeki çağrılar ise giderek artıyor.

Somali'nin başkenti Mogadişu'da dün hükümet birliklerini oluşturan farklı gruplar arasında şiddetli iç çatışmalar patlak verdi.

Çatışmalar, Mogadişu yönetimi içerisindeki farklı grupların bir süredir devam eden askeri yığınağının ardından başladı.

Dün, Mogadişu'daki önde gelen muhalif isimlerden olan eski Başbakan Hasan Ali Hayri'nin konutuna saldırı düzenlemesinin ardından şiddetli silahlı çatışmalar çıktı. Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud yönetiminin muhalifleri bugün hükümet karşıtı gösteriler düzenleyeceklerini açıklamıştı.

2017-2020 yılları arasında başbakanlık yapan Hayri, sosyal medya açıklamasıyla saldırıyı doğruladı. Hayri, hükümete bağlı askerlerin, Murursade aşiretinin geleneksel lideriyle üst düzey bir toplantı yaptığı sırada yerleşkesini hedef aldığını belirtti. Hayri, çıkan çatışmada çok sayıda can kaybı yaşandığını bildirdi.

Çatışmalara eski Cumhurbaşkanı Şerif Şeyh Ahmed'e bağlı güçler de dahil oldu. Muhalefet koalisyonuna liderlik eden Ahmed, askeri operasyonu sert ifadelerle kınadı. Ahmed, saldırıyı "mevcut yönetimin devlet destekli şiddet yoluyla iktidara tutunmaya yönelik çaresiz bir girişimi" olarak nitelendirdi.

Somali'de hükümet güçleri arasındaki iç savaş kızışıyor Somali'de hükümet güçleri arasındaki iç savaş kızışıyor

Muhalefet, cumhurbaşkanının görev süresinin fiilen dolduğunu ve bu nedenle yönetiminin meşruiyetini kaybettiğini savunuyor.

Şiddet olayları, Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud yönetiminin karşı karşıya kaldığı en ciddi iç siyasi kriz olarak görülüyor.

Güvenlik kaynakları, Cumhurbaşkanı Mahmud'a bağlı güçlerin saldırılarının, gün içinde ağır silahlı ve maskeli muhalif savaşçıların başkentteki stratejik güzergahlarda devriye gezdiğini gösteren görüntülerin ardından başlatıldığını söyledi.

Ortak bir çatı altında birleşen siyasi muhalefet, Mogadişu'nun kuzey ve güneyindeki çeşitli mahallelere silahlı birlikler konuşlandırdı. Muhalefetle bağlantılı bazı araçların, yoğun şekilde korunan cumhurbaşkanlığı sarayı Villa Somalia'nın menziline girdiği bildirildi.

Çatışmalarda her iki taraftan da ağır kayıpların yaşandığı, bazı askeri araçların tahrip edildiği rapor edildi.

Mevcut kriz akıllara Nisan 2021'deki siyasi çıkmazın ardından patlak veren çatışmaları getirdi. O dönemde eski Cumhurbaşkanı Muhammed Abdullah Fermacu'nun görev süresini uzatma girişimi silahlı çatışmalara yol açmış ve başkenti düşman bölgelere ayırmıştı. Kriz, yoğun diplomatik müdahale ve ardından mevcut cumhurbaşkanını iktidara taşıyan dolaylı seçim süreciyle yatıştırılmıştı. Mevcu cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, o dönemde Fermacu'nun yetki aşımını sınırlamak için silaha sarılan muhalifler arasında yer alıyordu.

Hükümet birlikleri, gerginliklerin ortasında Mogadişu'nun önemli bölgelerinden geri çekildi.

Somali ordusu tarafından yayınlanan görüntülerde, federal hükümet birliklerinin başkentin çatışmaların yaşandığı bölgelerindeki mevzilerinden geri çekildiği görülüyor.

Etkilenen bölgeler arasında, en şiddetli çatışmaların yaşandığı eski Başbakan Hasan Ali Hayre'nin konutunun çevresi de bulunuyordu. Askerlere, Çarşamba öğleden sonra bölgeye girmeden önce işgal ettikleri mevzilere geri dönmeleri emri verildiği bildirildi.

Mogadişu'dan gelen haberlere göre, hem hükümet hem de muhalefet grupları üzerinde gerilimi azaltma yönünde artan iç ve dış baskılar nedeniyle Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Muhammed, güvenlik güçlerinin Bay Khayre'nin evinin çevresinden çekilmesi talimatını verdi.

Çatışmalar Somali başkentindeki istikrar konusunda endişeleri artırdı, ancak can kayıplarının ve hasarın tam boyutu henüz net değil.

Avrupa Birliği, daha fazla tırmanmayı önlemek için tüm tarafları şiddeti derhal durdurmaya ve diyaloğa yeniden başlamaya çağırdı.

AB yaptığı açıklamada şunları söyledi: “İki yeni imzacının da katılımıyla ortak açıklamamızı yineliyoruz. Mogadişu'da patlak veren şiddet olayları son derece endişe verici ve kaygı uyandırıcıdır ve can kayıplarını ve yaralanmaları kınıyoruz. Somalililer barışa, istikrara ve kalkınmaya ihtiyaç duyuyor. Tüm taraflardaki siyasi liderleri diyaloğa geri dönmeye ve farklılıkları barışçıl bir şekilde çözmeye çağırıyoruz.”

Ancak, eski Cumhurbaşkanı Şerif Şeyh Ahmed'in ikamet ettiği Mogadişu'nun Abdicaziz bölgesinde şiddetin yeniden alevlenebileceğine dair endişeler devam ediyor. Bölge, Çarşamba gecesi ve Perşembe sabahı en şiddetli çatışmalara sahne oldu ve hükümet birliklerinin başkentin diğer bölgelerinden çekilmesine rağmen durumun hızla kötüleşebileceği korkusunu artırdı.

Bölgedeki görgü tanıkları, çatışmaların ardından yıkım manzaraları olduğunu, çatışmaların sonrasında hükümete ait zırhlı araçların yandığını gördüklerini bildirdi.

Perşembe günü Banadir bölge polis şefi bir basın toplantısı düzenleyerek eski Cumhurbaşkanı Şerif Şeyh Ahmed'i koruyan güçlere uyarıda bulununca gerilim daha da arttı. Polis şefi, güçlerin teslim olmasını istedi; eleştirmenler bu açıklamaların zaten hassas olan durumu daha da alevlendirebileceğini söylüyor.

Bu gelişmeler, krizin yatıştırılması ve siyasi diyaloğun yeniden başlatılması çabaları başarılı olmazsa, hükümet güçleri ile muhalefet yanlısı gruplar arasındaki gerginliğin daha da derinleşebileceği endişelerini artırdı.

Son yaşanan huzursuzluk, siyasi gerilimlerin arttığı bir dönemde meydana geldi ve uluslararası ortaklar, devam eden çatışmaların Somali'de güvenliği ve yönetimi güçlendirme çabalarını baltalayabileceği konusunda uyarıda bulundu.