HAFTANIN TARİHİNE BAKIŞ...

ANKARA - Emir Ali ile Ağa Han, Cumhuriyet'in ilanından bir süre sonra, Başbakan İsmet Paşa'ya, Halife'nin yasal durumunun belirlenmesini ve ''Hilafet''in dünya Müslümanları arasında manevi bir bağ olarak korunmasını isteyen mektup gönderdi. Mektup, İsmet Paşa'ya ulaşmadan önce 5 Aralık 1923'te ''Tanin'' ve ''İkdam''da, 6 Aralık'ta da ''Tevhidi Efkar''da yayımlandı. Meclis de yaptığı kapalı oturumda, durumu Hıyaneti Vataniye Kanunu'nun ''Saltanatın kaldırılmasının eleştiri konusu yapılamayacağı''na ilişkin birinci maddesine aykırı buldu ve İstanbul'da İstiklal Mahkemesi kurulmasını kararlaştırdı.
Cebelibereket Milletvekili İhsan (Eryavuz) Bey'in başkanlığında oluşturulan mahkeme heyeti, adı geçen gazetelerin başyazar ve sorumlu müdürleri Hüseyin Cahit (Yalçın), Ahmet Cevdet, Velid Ebuzziya, Ömer İzzettin ve Hayri Muhittin beylerin tutuklanmalarına karar verdi. İstanbul'a 10 Aralık'ta gelen mahkeme, 10 Ekim'de yayımlanmış bir yazısı nedeniyle İstanbul Barosu Başkanı Lütfü Fikri Bey ile ''Tanin'' gazetesinin sorumlu müdürü Baha Bey'i de gözaltına aldırdı.
İddianamenin 15 Aralık'ta okunmasından sonra gazetecilerin savunmaları 31 Aralık'a kadar sürdü. İstiklal Mahkemesi, 2 Ocak 1924'te açıkladığı kararında; mektubun yayımlanmasının aslında bir suç oluşturduğu, ancak gazetecilerin bu mektubu suç işlemek kastıyla yayımlamadıkları kanaatine vararak, gazetecilerin beraat ettiğini bildirdi. Ancak, Lütfü Fikri Bey, 19 Aralık'ta başlayan 27 Aralık'ta sona eren davada, 5 yıl kürek cezasına mahkum edildi. Lütfü Fikri Bey de 1924 yılında affedildi.

-BELLİ BAŞLI ÖTEKİ OLAYLAR-

6 ARALIK
343- ''Aziz Nicholaos'' ya da ''Noel Baba'' olarak da bilinen ve Antalya'nın Kale
ilçesine bağlı Demre beldesinde yaşayan Aya Nikola 65 yaşında öldü.
1492- Kristof Kolomb altın araştırmaları Santa Domingo Adası'na vardı.
1862- ABD Başkanı Abraham Lincoln, Minnesota'daki Sioux isyanına
katılarak tutuklanan 303 kızılderiliden 39'unun asılmasına karar
verdi. İdamlar 26 Aralıkta infaz edildi.
1877- Thomas A. Edison ilk ses kaydını yaptı.
1922- Mustafa Kemal, Hakimiyeti Milliye ve Yenigün muhabirleri
ile Ankara'da yaptığı görüşmede Halk Fırkasını kuracağını açıkladı.
1936- Çok sayıda şiiri bestelenen Şair Leyla (Saz) Hanım öldü.
1938- Fransa ve Almanya dostluk anlaşması imzaladı.
1940- Yunanistan, Arnavutluk'ta Premete kentini işgal etti.
1941- İngiltere, Romanya, Macaristan ve Finlandiya'ya savaş ilan etti.
1959- ABD Başkanı Eisenhower, resmi ziyaret için Türkiye'ye geldi.
1971- Hindistan, Pakistan'dan bağımsızlığını ilan eden
Bangladeş Demokratik Cumhuriyeti'ni tanıdığını açıkladı.
1972- Yazar, gazeteci Adnan Veli Kanık 56 yaşında öldü.
1994- THY'nin Boeing 737 tipi uçağı Van'da düştü, 56 kişi öldü.
2007- Heykeltıraş Prof. Dr. Tankut Öktem trafik kazasında öldü.

7 ARALIK
1842- New York Filarmoni Orkestrası ilk konserini verdi.
1894- Süveyş Kanalı'nı hayata geçiren Fransız diplomat
Ferdinand de Lesseps öldü.
1921- Sadrazam Sait Halim Paşa, Roma'da bir Ermeni
tedhişçi tarafından öldürüldü.
1925- İstiklal Mahkemesi, Erzurum'da çalışmalarına başladı.
1932- Muhsin Ertuğrul'un ''Bir Millet Uyanıyor'' filmi gösterime girdi.
1934- Türk Kadınlar Birliği, İstanbul'da bir mitingle kadınların
milletvekili seçme ve seçilme haklarını kutladı.
1941- Japon uçakları Amerikan deniz üssü Pearl Harbor'u bombaladı.
1944- Reşat Ekrem Koçu'nun İstanbul Ansiklopedisi'nin ilk fasikülü çıktı.
1956- ''Çalıkuşu''nun yazarı Reşat Nuri Güntekin 67 yaşında öldü.
1958- İstanbul'da sokaklarda ''hoola-hoop'' (hulahop) çevirmek yasaklandı.
1972- Apollo 17 uzay mekiği, Cape Canaveral Uzay Üssü'nden fırlatıldı.
1974- ''Hayali Küçük Ali'' olarak tanınan Karagöz oynatıcısı,
yazar Mehmed Muhiddin Sevilen 88 yaşında öldü.
1979- İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi
Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil uğradığı saldırıda 58 yaşında öldü.
1988- Nemrut Dağı Ulusal Parkı açıldı.
1991- DİSK Genel Kurulu 11 yıl aradan sonra toplandı.
1992- Fotoğraf sanatçısı yönetmen Şahin Kaygun 41 yaşında öldü.
1993- Ressam Abidin Dino 80 yaşında öldü.
2002- Türkiye güzeli Azra Akın, Londra'da yapılan yarışmada
Dünya Güzeli seçildi.
2004- Sahnede kaza sonucu komaya giren tiyatro sanatçısı Eren Uluergüven'e
beyin ölümü tanısı konuldu. Uluergüven'in organları bağışlandı.
2009- Teröristlerin Tokat'ın Reşadiye ilçesi Sazak köyü yakınında
düzenlediği saldırıda 7 asker şehit oldu, 3 asker yaralandı.

8 ARALIK
1808- Napolyon Bonapart komutasındaki Fransız ordusu Madrid'e girdi.
1911- Mustafa Kemal, Bingazi-Derne-Tobruk bölgesinde yerli halkı
örgütleyerek, İtalyan kuvvetlerine karşı başarılı direnişlerde bulundu.
1941- ABD ve İngiltere, Japonya'ya savaş ilan etti.
1948- Birleşmiş Milletler, Güney Kore'nin tanınmasını onayladı.
1967- Kıbrıs'taki kriz sonrasında Yunan askerlerinin adadan
tahliyesine başlandı.
1980- Şarkıcı John Lennon bir hayranı tarafından öldürüldü.
1992- TBMM, Somali'ye asker gönderilmesini kararlaştırdı.
1995- Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) kuruldu.

9 ARALIK
1893- İstanbul'da günlerdir süren soğuk hava yüzünden Haliç dondu.
1917- Kudüs, İngiliz ordularının işgal etmesiyle Osmanlı
Devleti'nin elinden çıktı.
1923- İstanbul'da, Ağa Han'ın Başbakan İsmet Paşa'ya gönderdiği
mektubu yayımlayan gazeteciler tutuklandı.
1925- Yerli kumaştan elbise giyilmesi kanunu çıktı.
1926- Darülelhan'da (konservatuar) Türk müziği öğretimine son verildi.
1928- Latin harfleriyle ilk mezar taşı dikildi. Avukat Ali Kemal Bey,
annesi Aliye Hanım'ın mezar taşını Latin harfleriyle yazdırdı.
1938- Başkent Ankara'nın yeni tren garı hizmete açıldı.
1949- Birleşmiş Milletler Kudüs'te yönetimi aldı.
1950- Harry Gold, II. Dünya Savaşı sırasında atom bombasının sırlarını
Sovyetler Birliği'ne verdiği için 30 yıl hapisle cezalandırıldı.
1952- Tiyatro sanatçıları Ruhi Su, Ulvi Uraz, Aclan Sayılgan,
Kemal Bekir Özmanav, Süheyl Terek tutuklandı. Sanatçıların
Paris'te faaliyet gösteren ''İleri Jön Türkler'' örgütüyle
ilişkileri olduğu iddia edildi.
1957- Kurtuluş Savaşı komutanlarından emekli Tümgeneral
Ali İhsan Sabis öldü.
1997- Soprano Zehra Yıldız beyin kanaması sonucu öldü.
1999- Düzce'nin il yapılmasına ilişkin KHK Resmi Gazete'de yayımlandı.
2004- STFA Grubunun kurucularından Fevzi Akkaya 97 yaşında
vefat etti.
2007- Türk-İş Genel Başkanlığına Mustafa Kumlu seçildi.
2007- Prof. Dr. Sabahattin Zaim 81 yaşında vefat etti.

10 ARALIK
1774- Kazak isyanı önderi Pugaçev idam edildi.
1896- Alfred Nobel öldü.
1898- İspanyol-Amerikan savaşı sonrasında; Paris Barış
Antlaşmasıyla Küba, İspanya'dan bağımsızlığını kazandı.
1901- İlk Nobel ödülleri verildi.
1919- Kaptan Ross Smith, İngiltere'den Avustralya'ya 2 bin 500
mil gibi bir mesafeyi uçan ilk insan oldu.
1923- Türkiye ile Arnavutluk arasında dostluk antlaşması imzalandı.
1948- BM Genel Kurulunda, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi kabul edildi.
1972- Besteci Hakkı Derman öldü.
1986- Türk asıllı Bulgar halterci Naim Süleymanov (Süleymanoğlu)
Avustralya'da Türkiye'ye iltica etmek istediğini bildirdi.
1988- Türkiye'deki ilk karaciğer nakli Prof. Dr. Mehmet Haberal
tarafından yapıldı.
1994- FKÖ lideri Yaser Arafat, Şimon Peres ve İzak Rabin,
Nobel Barış Ödülü aldı.
2006- Şili'de, ülkeyi 17 yıl askeri rejimle yöneten Augusto Pinochet,
kalp krizi geçirdikten bir hafta sonra 91 yaşında öldü.
2007- Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, YÖK üyeliği ve Başkanlığına
Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan'ı seçti.
2008- Çeçenistan ordusunda bir dönem binbaşı rütbesiyle görev yaptığı
belirtilen İslam Canibekov, Ümraniye'deki evinin önünde silahla öldürüldü.
2009- Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesindeki bir maden ocağında
meydana gelen grizu patlamasında 19 işçi hayatını kaybetti.

11 ARALIK
1930- Bank of the United States, ekonomik kriz nedeniyle
kapılarını kapattı.
1936- İngiltere Kralı VIII. Edward, sevgilisi Madam Simpson
uğruna tahtını terk etti. Üç ay önce 4-6 Eylülde İstanbul'a
gelen VIII. Edward, Atatürk'ün konuğu olmuştu.
1938- Sivas-Erzincan demiryolu açıldı.
1951- Kurtuluş Savaşı komutanlarından Orgeneral Mustafa Muğlalı öldü.
1953- Hürriyet gazetesinin kurucusu Sedat Simavi İstanbul'da öldü.
1962- MGK Genel Sekreterliği kuruldu.
1967- Gazeteci ve siyaset adamı Asım Us İstanbul'da öldü.
1975- Yazar Hüseyin Nihal Atsız 70 yaşında İstanbul'da öldü.
1987- Sinema ve tiyatro sanatçısı Adile Naşit 57 yaşında vefat etti.
1993- Türkiye'nin Bağdat Büyükelçiliği İdare Ataşesi
Çağlar Yücel aracında uğradığı silahlı saldırı sonucu öldü.
2007- Vakko'nun kurucusu iş adamı Vitali Hakko 94 yaşında
İstanbul'da vefat etti.
2009- Anayasa Mahkemesi, Demokratik Toplum Partisi'nin (DTP)
kapatılmasına karar verdi. Genel başkan Ahmet Türk ile Aysel Tuğluk'un
milletvekilliği düşürüldü. DTP'li 19 ve bir bağımsız milletvekili
(Ufuk Uras) 24 Aralık'ta Barış ve Demokrasi Partisi'ne (BDP) katıldı.

12 ARALIK
1900- Norveçli Johann Waaler, ''kağıt tutacağı''nın (ataş) patentini aldı.
1901- İtalyan mucit Guglielmo Marconi, telsiz telgraf sistemini
geliştirdi ve İngiltere'den Atlantik aşırı ilk mesajını gönderdi.
1923- TBMM, 15 Mayıs 1919-1 Kasım 1923 arasında üstün hizmet
gösterenlere İstiklal Madalyası verilmesini kararlaştırdı.
1940- Salvador gemisi Silivri önlerinde battı. Bulgaristan'dan
Filistin'e giden gemideki 352 Musevi yolcudan 230'u boğuldu.
1949- TBMM, Türkiye'nin Avrupa Konseyine katılmasını onayladı.
1988- Ressam Zeki Faik Sezer 83 yaşında öldü.
1997- Opera sanatçısı Zehra Yıldız İstanbul'da öldü.
2000- Etiyopya ile Eritre arasında iki yıl süren savaşa son
veren barış anlaşması Cezayir'de imzalandı.
2003- Azerbaycan'ın eski Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev, ABD'de
tedavi gördüğü hastanede vefat etti.
2008- Eski Rum yönetimi lideri Tasos Papadopulos akciğer
kanserine yenik düştü.