Rusya Ay’da ne unuttu? 60 yıllık gizem çözülecek

Rusya’nın Ay’da bıraktığı 60 yıllık iz için iki ülke harekete geçti. Farklı noktaları işaret eden ekipler karşı karşıya gelirken gözler Mart ayına çevrildi. Chandrayaan-2 uydusunun göndereceği yüksek çözünürlüklü görüntüler, yarım asırlık gizemi bitirebilir.

Sovyetler Birliği’nin 1966’da Ay’a indirdiği Luna 9’un izleri yıllar sonra yeniden bulundu. Ancak iki farklı ekip iniş noktası konusunda anlaşamıyor.

Ay yüzeyinde yarım asrı aşan bir gizem yeniden alevlendi. Sovyetler Birliği’nin 1966 yılında Ay’a indirdiği Luna 9 adlı uzay aracının izleri tespit edildi. Ancak bilim dünyası ikiye bölündü.

APOLLO 11’DEN ÜÇ YIL ÖNCE TARİHE GEÇTİ

1966’da, ilk insanın Ay’a ayak basmasından üç yıl önce Sovyetler Birliği küçük, küresel bir sondayı Ay yüzeyine indirmişti. Luna 9 adı verilen araç, başka bir gök cisminin yüzeyine yumuşak iniş yapan ve ilk fotoğrafı gönderen uzay aracı oldu.

Dünya’ya ulaştırılan siyah-beyaz görüntüde engebeli ve kayalık bir manzara yer aldı.

KONUMU TARTIŞMALARA NEDEN OLDU

Luna 9’un Ay’daki tam konumu kısa sürede tartışma konusu oldu. New York Times’ın aktardığına göre iki ayrı bilim ekibi, kayıp Sovyet iniş aracının izlerini bulduğunu duyurdu.

Ancak ekipler, aracın bulunduğu nokta konusunda farklı yerleri işaret etti.

Luna 9’u bulmayı zorlaştıran en önemli unsur boyutu. Küresel çekirdek aşaması yalnızca 60 santimetre çapında. Yaklaşık bir plaj topu büyüklüğünde olan araç, Ay yüzeyinde net biçimde seçilemiyor.

NASA’nın Ay Keşif Uydusu’ndaki kameranın baş araştırmacısı Mark Robinson, Luna 9’un uydu tarafından doğrulanamayacak kadar küçük olduğunu söyledi. Robinson, "Bir görüntüye bakabilirsiniz ve belki de budur, ama gerçekten emin olamazsınız" dedi.

62 MİLLİK ALAN TARANDI

Bilim iletişimcisi Vitaly Egorov, Luna 9’un izini sürmek için Ay’daki 62 mil genişliğindeki bir bölgeyi kitle kaynak yöntemiyle taradı. 60 yıl önce Dünya’ya gönderilen grenli siyah-beyaz fotoğraftaki ufuk çizgilerini inceleyen Egorov, aracın son konumunu bulduğunu öne sürdü.

New York Times’a konuşan Egorov, "Oldukça eminim" ifadesini kullandı. Ancak birkaç metrelik hata payını dışlamadığını da dile getirdi.

Sürece Hindistan uzay ajansı da dahil oldu. Mart ayında Chandrayaan-2 uydusuyla bölgenin yüksek çözünürlüklü görüntülerinin incelenmesi planlanıyor.

YAPAY ZEKA DA DEVREDE

University College London’daki bilim insanları ise farklı bir iniş alanı belirledi. Geçen ay Space Exploration dergisinde yayımlanan çalışmada, NASA’nın Ay’daki geçmiş iniş yerleri kullanılarak eğitilen bir yapay zeka algoritması geliştirildi.

"You-Only-Look-Once–Extraterrestrial Artefact" yani YOLO-ETA adı verilen makine öğrenimi sistemi, Luna 9’un inişini yumuşatmak için kullanılan koruyucu kabuklara ait olabilecek iki koyu noktanın yakınındaki parlak bir pikseli işaret etti. Ekip, bu noktanın Luna 9’un son konumu olabileceğini iletti.

60 YILLIK HAZİNE AVI

Bilim dünyası şimdi Hindistan’ın Chandrayaan-2 ekibinden gelecek verileri bekliyor. Yarım asrı aşan arayışın sonucunda Luna 9 ve ikizi Luna 13’ün kesin konumlarının netleşmesi gündemde.

Rus uzay uzmanı ve gazeteci Anatoly Zak, New York Times’a konuştu. Zak, "Sadece daha büyük ve daha iyi kameraları Ay’ın yörüngesine yerleştirmek gerekiyor" dedi. "Hayatımız boyunca muhtemelen bu yerleri göreceğiz" şeklinde açıklama yaptı.