Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından kurulan Avrupa Siyasi Topluluğu (AST), sekizinci oturumu için Ermenistan’ın başkenti Erivan’da bir araya geldi. Ancak bu defa katılımcıların gündeminin odağında ABD Başkanı Donald Trump’ın politikaları yer aldı. Toplantıya Avrupa Birliği (AB) ve çok sayıda ülkenin yanı sıra Türkiye, Ukrayna ve Kanada’dan da temsilciler katılım gösterdi.
Zirveye, AB yönetiminin ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin yanı sıra ilk defa Kanada başbakanı da iştirak etti. Son bir yıl içerisinde Trump'ın gümrük vergileri ve gözdağları, AB ile Kanada'yı birbirine daha da kenetlemişti. Erivan'da konuşan Kanada Başbakanı Mark Carney'in şu sözleri dikkat çekti:
"Avrupa dışındaki en Avrupalı ülke biziz."
Paris merkezli düşünce kuruluşu Jacques Delors'dan danışman Sebastien Maillard, AST'nin başlangıçta bir "Putin karşıtı kulüp" olduğunu, fakat Kanada'nın katılımıyla artık "Trump karşıtı bir boyut" da edindiğini belirtiyor.
Trump'ın Asker Çekme Kararı Masaya Yatırıldı
AST'nin sekizinci buluşması, Trump’ın Almanya'dan 5 bin asker çekeceğini ilan etmesinin hemen ardından gerçekleşti. Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in iştirak etmediği toplantıda, Avrupalı yöneticiler tarafından Trump'ın bu hamlesinin olası sonuçları müzakere edildi.
Erivan'daki siyasetçiler, Trump’ın adımlarının büyük bir tesir yaratmayacağı imajını vermeye gayret gösterdi. Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, durumu şu sözlerle değerlendirdi: "Bu rakamları dramatik görmüyorum, (konu) NATO çerçevesinde uyumlu bir şekilde ele alınmalı."
Öte yandan İngiltere Başbakanı Keir Starmer, NATO içinde "Avrupa unsurunun güçlendirilmesi gerektiğinin" altını çizerken, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Avrupa ülkelerinin yükselen savunma ve güvenlik harcamalarına işaret ederek şu ifadeleri kullandı:
"Avrupalılar kaderlerini kendi ellerine alıyor."
Savunmada ABD'ye Bağımlılığın Azaltılması Çağrısı
Trump’ın Almanya’nın yanı sıra İtalya ve İspanya'dan da asker çekme ihtimalinin sinyallerini verdiği biliniyor. 2025 sonu verilerine göre Almanya'da 36 bin, İtalya'da yaklaşık 13 bin ve İspanya'da 4 bin civarında Amerikan askeri konuşlanmış durumdaydı.
AB Güvenlik ve Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD askerlerinin Avrupa'dan çekilme konusunun uzun zamandır gündemde olduğunu ancak Trump'ın açıklamasının "zamanlamasının sürpriz olduğunu" ifade etti. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise, savunmada ABD'ye olan muhtaçlığın düşürülmesi yönündeki çağrısını tekrarlayarak, "Kendimizi savunabilmek için askeri kapasitemizi artırmalıyız" dedi.
Trump'ın "5 bin asker çekme" duyurusu, Almanya Başbakanı Merz'in ABD'nin İran savaşındaki tavrını sorgulamasını takip etti. Trump’ın ayrıca İspanya ve İtalya'yı da İran savaşına yönelik duruşları sebebiyle tenkit ettiği belirtiliyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Erivan'daki toplantıdan önce, Trump'ın İran konusunda "Avrupalı müttefiklerin tutumundan hayal kırıklığına uğradığını" dile getirmişti.
Toplantıya iştirak etmek üzere Erivan'a giden Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2008'den bu yana Ermenistan'ı ziyaret eden en üst düzey Türk yetkili oldu. İki gün sürecek zirvede, AB üyesi ülkelerin yanı sıra Türkiye, İngiltere ve Arnavutluk gibi 21 ülkeden liderler, Avrupa'nın güvenliği için atılması gereken adımlar üzerine görüş alışverişinde bulunuyor.
