NASA'nın 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi, 4 Kasım'da Endonezya üzerinde Dünya atmosferine girerek büyük ölçüde yandı. Yaklaşık 1,5 ton ağırlığındaki gözlemevini kurtarmak için gönderilen robotik uzay aracı da daha önce kontrolden çıkarak atmosfere girmişti. NASA'nın 30 milyon dolarlık kurtarma girişiminin başarısız olmasının ardından gözler, Dünya'ya ulaşmış olabilecek parçalara çevrildi.
NASA'nın 2004 yılında uzaya gönderdiği Neil Gehrels Swift Gözlemevi'nin 22 yıllık görevi sona erdi. Evrenin en güçlü patlamalarını inceleyen uzay aracı, yörüngesindeki irtifa kaybının ardından Dünya atmosferine girdi.
ABD Uzay Kuvvetlerinin verilerine göre Swift, ABD doğu saatiyle 07.39'da Endonezya'nın Kuzey Sumatra bölgesi üzerinde atmosfere yeniden giriş yaptı.
NASA'NIN 1,5 TONLUK GÖZLEMEVİ ATMOSFERDE YANDI
Yaklaşık 1.450 kilogram ağırlığındaki gözlemevinin büyük bölümü atmosfere giriş sırasında yandı.
NASA, daha önce yaptığı açıklamada bazı parçaların yüksek sıcaklıklara dayanarak yeryüzüne ulaşabileceğini bildirmişti.
Kurum, herhangi bir kişinin düşen parçalardan zarar görme ihtimalini yaklaşık 2.100'de 1 olarak hesapladı.
İlk açıklamalarda olay nedeniyle herhangi bir yaralanma veya hasar bildirilmedi. Atmosferden geçişe dayanmış olabilecek parçaların nereye ulaştığı ise henüz netleşmedi.
KURTARMAYA GÖNDERİLEN ROBOT DA DÜNYA'YA DÜŞTÜ
Swift'in kaybından önce NASA, gözlemevinin görev süresini uzatmak için 30 milyon dolarlık bir kurtarma operasyonu başlatmıştı.
Katalyst Space şirketi tarafından geliştirilen LINK adlı robotik uzay aracı, 3 Temmuz 2026'da fırlatıldı.
Plan kapsamında LINK'in üç robot kolundan biriyle Swift'i yakalaması ve iticilerini kullanarak gözlemevini yaklaşık 600 kilometre yüksekliğindeki daha güvenli bir yörüngeye taşıması hedefleniyordu.
Ancak uzay aracının yön kontrol sisteminde arızalar meydana geldi. LINK, kontrolsüz şekilde dönmeye başladı.
Mühendisler aracın dönüşünü yavaşlatmayı başarsa da müdahale sırasında fazla yakıt tüketildi. NASA ve Katalyst Space, gözlemevini güvenli şekilde yakalamak ve yörüngesini yükseltmek için yeterli yakıt kalmadığını açıkladı.
Kurtarma operasyonu iptal edildi. LINK, 25 Eylül'de Dünya atmosferine yeniden girerek görevini tamamladı.
GÖZLEMEVİNE 12 KİLOMETRE KADAR YAKLAŞABİLDİ
Kurtarma girişimi başarısız olmasına rağmen LINK'in bazı sistemleri uzayda test edildi.
Robotik araç, Swift'e yaklaşık 12 ila 15 kilometre mesafeye kadar yaklaştı. Üç robot kolu açıldı ve elektrikli iticileri denendi.
Ancak LINK, gözlemevini yakalayacak kadar yaklaşamadı.
NASA, başarısız operasyon sırasında elde edilen verilerin gelecekte uyduların onarılması ve yörüngelerinin yükseltilmesi için kullanılacağını açıkladı.
GÜNEŞ'TEKİ HAREKETLİLİK SONUNU HAZIRLADI
Swift'in yörüngesindeki hızlı alçalmanın başlıca nedenlerinden biri artan Güneş aktivitesi oldu.
Güneş'teki hareketlilik, Dünya'nın üst atmosferinin genişlemesine yol açtı. Atmosferik sürtünmenin artmasıyla gözlemevi beklenenden daha hızlı irtifa kaybetti.
20 Ekim'de yaklaşık 275 kilometre yüksekliğe kadar inen Swift, bilimsel gözlemlerini sürdüremeyecek duruma geldi.
NASA, gözlemevinin bilimsel faaliyetlerini sonlandırdı. Uzay aracı yaklaşık iki hafta sonra atmosfere girdi.
İKİ YIL İÇİN GÖNDERİLDİ, 22 YIL GÖREV YAPTI
20 Kasım 2004'te fırlatılan Swift'in başlangıçta yalnızca iki yıl görev yapması planlanıyordu.
Ancak gözlemevi yaklaşık 22 yıl boyunca bilimsel çalışmalarını sürdürdü.
Üç farklı teleskobuyla gama ışını patlamalarını, kara delikleri, süpernovaları ve diğer gök olaylarını inceleyen Swift, binlerce bilimsel araştırmaya veri sağladı.
