İRAN, NÜKLEER TESİSLERİNİ GÜÇLENDİRME KARARI ALDI
Washington'un uranyum stoklarına müdahale etme ihtimaline karşı İran'ın kritik savunma önlemleri aldığı öğrenildi. Amerikan haber kanalı CNN'in ABD istihbaratına yakın beş kaynağa dayandırdığı haberine göre, Tahran yönetimi son haftalarda nükleer silah yapımında kullanılabilecek uranyum rezervlerini koruma çalışmalarını hızlandırdı. Bu çerçevede, uranyumun saklandığı bazı depoların mühürlendiği, bölgelere patlayıcı mayınlar yerleştirildiği ve kimi tünellerin kasıtlı olarak çökertildiği belirtildi.
Bu gelişmelerin, ABD'nin geçen ay masaya yatırdığı gizli bir askeri operasyon planıyla bağlantılı olduğu ortaya çıktı. ABD'nin en üst düzey askeri yetkilisi olan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine'in, geçen ay sonu Florida'daki ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) karargahına ivedilikle bir ziyarette bulunduğu kaydedildi. Ziyaretin gündeminde, İran'daki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının zorla ele geçirilmesini hedefleyen muhtemel bir kara operasyonunun detayları vardı.
CNN'e konuşan iki kaynak, Caine'in 19 Mayıs'ta Brüksel'deki NATO toplantısının ardından Atlantik'i geçerek Tampa'ya dönmek zorunda kalmasının, konunun aciliyetini ve hassasiyetini gösterdiğini belirtti. Üst düzey brifinglerin, yönetimin bu yüksek riskli kara operasyonuna onay vermenin eşiğinde olduğuna işaret ettiği ifade edildi. Orgeneral Caine'in, operasyon alternatifleri hakkında daha sonra Başkan Donald Trump'ı bilgilendirdiği de aktarıldı.
TRUMP, AĞIR KAYIP ENDİŞESİYLE OPERASYONU İPTAL ETTİ
Haberde yer alan bilgilere göre, Başkan Trump; İran'ın sert bir karşılık verme potansiyeli, çatışmaların uzama riski ve küresel ekonomide yeni bir krize yol açabileceği yönündeki uyarılar neticesinde operasyonu durdurma kararı aldı. Konuya yakın kaynaklar, Trump'ı en çok endişelendiren konunun, çok sayıda ABD askerinin hayatını kaybetme ihtimali olduğunu vurguladı.
Potansiyel askeri planlara aşina bir kaynak, durumu
"Çok fazla risk var."
şeklinde değerlendirirken, Trump'ın geçen ay orduya yeşil ışık yakmamasının sürpriz olmadığını ifade etti. Trump'ın, İran'ın uranyum stoklarına el koyma seçeneğini kamuoyu önünde dile getirse de, yüksek can kaybına neden olabilecek bir harekata Amerikan halkının destek vermeyeceğinden şüphe duyduğu belirtildi.
Trump, Perşembe günü Fox News'e verdiği bir röportajda, İran'ın petrol ihracatının merkezi konumundaki Harg Adası'nın ele geçirilmesi seçeneğine ilişkin şu yorumu yapmıştı:
"Amerika'nın buna dayanacak gücü olup olmadığını bilmiyorum."
HAREKATIN ZORLUKLARI VE TEHDİTLER
CNN'in raporuna göre, uranyum stoklarının fiziki olarak kontrol altına alınması, aralarında yüzlerce özel harekat personelinin de bulunduğu önemli büyüklükte bir kara gücü gerektiriyordu. Bir kaynak, görevin karmaşıklığını şu sözlerle dile getirdi:
"O tünellerin ve tüm varillerin arasından balık avlamak inanılmaz derecede zor olurdu. Büyük bir varlık göstermemiz gerekirdi. Esasen işgal etmemiz gerekirdi."
ABD'li komutanlar tarafından operasyonun, özel kuvvetler için 'kabul edilebilir risk seviyesi' ölçeğinde 'yüksek' ile 'aşırı' arasında bir tehlike barındırdığı ve görevin başarılı olması durumunda dahi ciddi Amerikan kayıpları yaşanabileceği sonucuna varıldı. En büyük tehditler olarak ise İran'ın zayıflamış durumdaki düzenli ordusundan ziyade, uranyumun depolandığı tuzaklı tüneller ile karadan havaya ve omuzdan atılan füze sistemleri gösterildi. İran'ın ayrıca önemli miktarda insansız hava aracı ve balistik füze kapasitesini koruduğu da eklendi.
CNN, daha önce de ABD ordusunun mayıs ayı ortalarında nükleer malzemeyi ele geçirmek için bir operasyon hazırlığı yaptığını, ancak değerlendirmeler sonucu planın aşırı riskli bulunduğunu duyurmuştu. İran'ın o tarihten bu yana aldığı önlemlerle, yaklaşık yarım tonluk yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyuma ulaşmanın artık çok daha zor, tehlikeli ve zaman alıcı bir hale geldiği ifade edildi.
