İstanbul’da son haftalarda etkili olan sağanağın ardından Alibey Barajı’nın doluluk oranının kritik seviyeye ulaştığını açıklayan Eyüpsultan Belediyesi, vatandaşları uyardı. Baraj doluluğu, 14-15 Ekim yağışlarından önce yüzde 34,44'ken yüzde 77'nin üzerine çıktı. Fazla suyun Alibeyköy Deresi’ne kontrollü olarak bırakılmasının planlandığı belirtilirken, vatandaşlardan dere yatağına yaklaşmamaları istendi.
Alibey Barajı (yaygın adıyla Alibeyköy Barajı), İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan ve kentin içme suyu ihtiyacını karşılayan en önemli tatlı su kaynaklarından biridir. Eyüpsultan ve Sultangazi ilçeleri sınırlarında, Alibey Deresi üzerine kurulmuştur.
Öne Çıkan Özellikler ve Tarihçe
İnşaat ve İşletme: İnşaatına 1966 yılında başlanmış, 1983 yılında tamamlanarak hizmete alınmıştır. Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından inşa edilen barajın işletmesi İSKİ tarafından yürütülmektedir.
Gövde Tipi ve Boyutları: Toprak gövde dolgu tipinde inşa edilmiştir. Gövde yüksekliği dere yatağından itibaren 30 metre, gövde hacmi ise yaklaşık 1,93 milyon m³'tür.
Kapasite: Tam dolulukta göl hacmi yaklaşık 34-36 milyon m³ civarındadır ve İstanbul'a yılda ortalama 39 milyon m³ su sağlar.
Tarihi ve Çevresel Önemi
1. Mimar Sinan Eseri: Güzelce Kemer
Baraj göl alanı içerisinde, Mimar Sinan tarafından 16. yüzyılda inşa edilen Güzelce (Kovukdere) Kemeri yer almaktadır. Barajdaki su seviyesi yükseldiğinde tarihi kemer sular altında kalır veya ayakları suyla buluşur; kurak dönemlerde ise suyun çekilmesiyle kemer tamamen gün yüzüne çıkar.
2. İklim Değişimi ve Doluluk Dalgalanmaları
Alibey Barajı, sığ bir göl tabanına ve nispeten sınırlı bir havzaya sahip olduğu için yağış rejimlerinden hızlı etkilenir. Kurak yaz aylarında doluluk oranı tek haneli rakamlara gerileyebilmekte, kuvvetli sonbahar ve kış yağışlarıyla birlikte tekrar %70-%80 seviyelerine kadar hızla yükselebilmektedir.
Eyüpsultan’daki Alibey Barajı’nda su seviyesi yağışlarla hızla yükseldi. Belediye, olası tahliye öncesinde dere çevresinde bulunanlara can ve mal güvenliği uyarısında bulundu.
“DERE YATAĞINA YAKLAŞMAYIN”
Eyüpsultan Belediyesi’nin açıklamasında, Alibey Barajı’ndaki doluluk oranının “kritik seviyeye ulaştığı” belirtildi. Barajdaki fazla suyun Alibeyköy Deresi’ne kontrollü şekilde tahliye edilmesinin planlandığı aktarıldı.
Açıklamada, dere yatağı ve çevresinde yaşayan, çalışan ya da bölgeden geçen vatandaşların dikkatli olması istendi. Yetkililer, can ve mal güvenliğinin korunması için dere yatağı ve çevresinde bulunulmaması gerektiğini vurguladı.
DOLULUK YÜZDE 34'TEN YÜZDE 77'YE ÇIKTI
14-15 Ekim’deki yağışlardan önce yüzde 34,44 olan Alibey Barajı’nın doluluk oranı, yağışların ardından yüzde 77,29'a yükseldi. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin (İSKİ) 28 Ekim verilerine göre barajın doluluk oranı yüzde 72,6 olarak ölçüldü. Oranın son 2 gündür yüzde 72,5 ile 73 arasında seyrettiği belirtildi.
Alibeyköy Deresi, Arnavutköy ve Sultangazi sınırlarından geçerek Kağıthane Deresi ile birleşiyor ve Haliç’e dökülüyor.
İSTANBUL’U SAĞANAK VURMUŞTU
İstanbul’da 14-15 Ekim’de etkili olan sağanak, başta Sarıyer ve Eyüpsultan olmak üzere birçok ilçede sel ve su baskınlarına neden olmuştu. Sarıyer’in Ayazağa Mahallesi’nde iş yerleri ve araçlar zarar görmüştü.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, yağışın son 83 yılın en yüksekleri arasında olduğunu, bazı bölgelerde metrekareye 273 kilogram yağış düştüğünü açıklamıştı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM) ise Beykoz’da metrekareye 277,1 kilogram yağış ölçmüştü.
BARAJLARDA GENEL DOLULUK YÜZDE 53,71
İSKİ’nin 28 Ekim verilerine göre İstanbul’daki barajların genel doluluk oranı yüzde 53,71 oldu. En yüksek doluluk oranı yüzde 89,42 ile Darlık Barajı’nda ölçülürken, Ömerli Barajı’nı yüzde 77,47 ve Alibey Barajı’nı yüzde 72,6 izledi.
Bazı barajlarda ise doluluk oranı oldukça düşük seviyede kaldı. Pabuçdere Barajı’nda doluluk oranı yüzde 2,91, Kazandere Barajı’nda yüzde 4,73 olarak kaydedildi. Büyükçekmece’de yüzde 31,19, Sazlıdere’de yüzde 32,83, Terkos’ta yüzde 37,3 ve Istrancalar’da yüzde 45,82 doluluk ölçüldü.
