Arap partileri rekor kırdı Netanyahu kudurdu.. Onlarla koalisyon yasak

İSRAİL’DE TARİHİ SEÇİM KİLİDİ: ARAP PARTİLERİ REKOR KIRDI, NETANYAHU “YASAK” DİYEREK KAPILARI KAPATTI!

İsrail’de 27 Ekim’de gerçekleştirilen genel seçimler, ülke siyasetinde dengeleri tamamen altüst etti. Sandıktan tek başına hükümet kuracak çoğunluğun çıkmaması derin bir koalisyon krizini tetiklerken, seçimin asıl sürprizine 19 sandalye kazanarak tarihi bir başarıya imza atan Arap partileri imza attı. Çoğunluğu kaybeden Başbakan Binyamin Netanyahu ise Arap liderlerle iş birliği yapmayacağını duyurarak kapıları tamamen kapattı.

SANDIKTAN NET BİR KAZANAN ÇIKMADI

120 sandalyeli İsrail Meclisi Knesset’te hükümet kurabilmek için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Ancak oy sayımının tamamlanmasıyla ortaya çıkan tablo, ülkedeki siyasi kilitlenmeyi gözler önüne serdi:

• Netanyahu Bloğu (Sağ ve Aşırı Sağ): 53 sandalye

• Eisenkot Liderliğindeki Muhalefet Bloğu: 48 sandalye

• Arap Partileri: 19 sandalye

Bu sonuçlarla birlikte Netanyahu 2022’de elde ettiği parlamento çoğunluğunu kaybederken; hükümet kurabilmek için Netanyahu’nun 8, muhalefetin ise 13 ek sandalyeye ihtiyacı bulunuyor.

ARAP PARTİLERİNDEN TARİHİ REKOR

Seçimlerin en çarpıcı sonucu Arap seçmenlerin yüksek katılımıyla gerçekleşti. Ülke genelinde seçime katılım oranı %77,7 ile 1999 yılından bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

Bu rekor katılım sandığa doğrudan yansıdı:

• Ortak Liste: 11 sandalye

• Ra'am (Mansur Abbas): 8 sandalye

Toplamda 19 sandalye kazanan Arap partileri, tarihinin en yüksek temsil oranına ulaşarak olası bir Netanyahu karşıtı hükümet senaryosunda kilit aktör haline geldi.

NETANYAHU: "ONLARLA HÜKÜMET KURMAK YASAKTIR!"

Seçim sonuçlarının ardından sosyal medya platformu X üzerinden bir video mesaj yayımlayan Başbakan Binyamin Netanyahu, Arap partileriyle ortaklık veya dışarıdan destek alma seçeneğini sert bir dille reddetti.

Ahmed Tibi, Mansur Abbas, Eymen Avde ve Yusuf Cabarin gibi Arap siyasetçilerin Filistin meselesine dair konuşmalarından derlenen videoyu paylaşan Netanyahu, "Onlarla hükümet kurmak yasaktır" ifadelerini kullanarak koalisyon kapılarını tamamen kapattı.

LİKUD'UN "SEÇİM ÇALINDI" İDDİASINA SEÇİM KURUMU VE ŞİN BET'TEN YANIT

Seçim sonuçlarının ardından Netanyahu'nun partisi Likud, Arap partilerinin usulsüzlük yaptığını ve seçimlere dış müdahale olduğunu iddia etti.

Ancak bu iddialar resmi makamlarca yalanlandı:

• İsrail Merkez Seçim Komitesi: Sistematik bir ihlalin bulunmadığını ve iddiaların temelsiz olduğunu duyurdu.

• Şin Bet (İç İstihbarat): İncelemelerin hiçbir topluluğu topluca hedef almadığını açıkladı.

PARTİLERE GÖRE SANDALYE DAĞILIMI

Parlamento genelindeki sandalye dağılımı, küçük ve orta ölçekli partilerin kilit rolünü artırdı:

MUHALEFET VE MÜTTEFİKLERDE ÇATLAĞIN İŞARETLERİ

Muhalefet bloğunun 48 sandalyesine Arap partilerinin 19 sandalyesi eklendiğinde 67 sandalyeli bir çoğunluk sağlansa da bu koalisyonun kurulması oldukça zor görünüyor:

• Sağ Kanat Engeli: Eski Başbakan Naftali Bennett ve Avigdor Lieberman gibi isimler Arap partileriyle ortaklığa karşı çıkıyor.

• Sol Kanat Çağrısı: Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ise Netanyahu’yu devirmek için Arap partileriyle iş birliğini savunuyor.

• Lapid'in Eleştirisi: Yair Lapid, Netanyahu'nun hükümet kuracak yolu kalmadığını belirtirken, Netanyahu'nun müttefiki olan 13 sandalyeli ultra-Ortodoks partilerin (Şas ve Birleşik Tevrat) tutumlarının henüz netleşmediğine dikkat çekti.

KRİTİK TARİHLER: GÖZLER CUMHURBAŞKANI HERZOG’DA

İsrail siyasetinin geleceğini belirleyecek takvim şu şekilde işleyecek:

1. 4 Kasım: Kesin seçim sonuçları Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a sunulacak.

2. 10 Kasım: Yeni meclis ilk toplantısını gerçekleştirecek.

3. Hükümet Kurma Görevi: Herzog, parti temsilcileriyle görüşerek koalisyonu kurma görevini bir siyasetçiye verecek.

Yeni hükümet kurulana kadar Binyamin Netanyahu başbakanlık görevini sürdürecek. Ancak koalisyon müzakerelerinin tıkanması halinde İsrail’in yeniden erken seçime gitmesi kaçınılmaz bir ihtimal olarak masada duruyor.

• İsrail'deki seçim sürecine ilişkin başka bir açıdan (örneğin Arap partilerinin stratejisi veya muhalefet liderlerinin detaylı analizleri) haber hazırlamamı ister misiniz?

HABERVİTRİNİ ÖZEL ANALİZ

KİLİT ARAP PARTİLERİ VE TIKANAN MUHALEFET: İSRAİL SİYASETİNDE 19 SANDALYELİ DENGELERİ DEĞİŞTİREN STRATEJİ

27 Ekim seçimlerinde %77,7’lik rekor katılım oranıyla Meclis’e (Knesset) 19 milletvekili gönderen Arap partileri, İsrail tarihinin en güçlü siyasi konumuna ulaştı. Muhalefet bloğunun Netanyahu’yu devirmek için ihtiyaç duyduğu kilit sayı Arap liderlerin elindeyken; sağ muhalefetin vetoları, Netanyahu’nun sert tutumu ve muhalefet liderlerinin iç hesaplaşmaları süreci tam bir çıkmaza sürüklüyor.

1. ARAP PARTİLERİNİN DEĞİŞEN STRATEJİSİ: "PROTESTODAN YÖNETİME"

Tarihi başarı elde eden Ortak Liste (11 sandalye) ve Mansur Abbas liderliğindeki Ra'am (8 sandalye), seçim öncesinde pasif muhalefet anlayışını bir kenara bırakarak seçmeni sandığa çekmeyi başardı.

• Mansur Abbas (Ra'am): Sivil ve ekonomik hakları öne çıkaran pratik siyaset çizgisini sürdürüyor. Bütçe, altyapı ve Arap beldelerindeki güvenlik sorunları karşılığında kurulacak bir hükümete dışarıdan destek vermeye açık bir tutum sergiliyor.

• Ortak Liste (Eymen Avde & Ahmed Tibi): Netanyahu’nun aşırı sağcı politikalarını tamamen tasfiye etmeyi önceliklendiriyor. Ancak Filistin meselesindeki kırmızı çizgilerinden taviz vermeyerek şartlı destek kapısını aralıyor.

İki yapının da ortak noktası: "Netanyahu’suz bir hükümetin anahtarı biziz ve şartlarımızı masaya koyacağız."

2. MUHALEFETTE AĞIR ÇATLAK: MATEMATİKSEL ÇOĞUNLUK VAR, SİYASİ İRADE YOK

Seçim sonuçlarına göre Muhalefet Bloğu (48) ve Arap Partileri (19) bir araya geldiğinde 67 sandalyeye ulaşarak 61 olan eşiği kolayca aşıyor. Ancak muhalefetin kendi içindeki ideolojik uçurumlar bu birleşmeyi engelliyor:

• Naftali Bennett (B'Yachad - 12 Sandalye) & Avigdor Lieberman: Sağ kökenli bu liderler, Arap partilerinin doğrudan veya dışarıdan destek vereceği bir koalisyonda yer almayacaklarını kesin bir dille belirtiyor. Bennett, sağ seçmeni küstürmemek adına Arap desteğine bağımlı bir hükümetin "sürdürülemez" olduğunu savunuyor.

• Yair Golan (Demokratlar Partisi): Sol kanadın lideri Golan ise Netanyahu iktidarına son vermenin tek yolunun Arap partileriyle resmi iş birliği yapmak olduğunu, sağ ideolojik bagajların bir kenara bırakılması gerektiğini çağrılarına ekliyor.

• Yair Lapid: Seçimin asıl kaybedeninin Netanyahu olduğunu vurgulasa da, hem sağ müttefiklerini ikna etmek hem de Arap partileriyle uzlaşmak gibi çift taraflı bir denklemin ortasında kalmış durumda.

3. NETANYAHU’NUN BLÖFÜ MÜ, SON KOZU MU?

Netanyahu’nun Arap liderleri hedef alan "Onlarla hükümet kurmak yasaktır" videosu ve Likud’un "seçim çalındı" iddiaları iki stratejik amaca hizmet ediyor:

1. Sağ Muhalefeti Kitlemek: Bennett ve Lieberman’ın Arap partileriyle temas kurmasını toplumsal baskı yoluyla tamamen imkansız hale getirmek.

2. Kendi Tabanını Dinamik Tutmak: Muhtemel bir erken seçim ihtimaline karşı sağ ve aşırı sağ seçmeni Arap partilerinin yükselişini göstererek konsolide etmek.

Ancak Netanyahu’nun müttefiki olan 13 sandalyeli Ultra-Ortodoks partilerin (Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği) muhalefetle pazarlığa oturabileceği sinyalini vermesi, Başbakan'ın kendi bloğunda da çatlaklar olduğunu gösteriyor.

MUHTEMEL SENARYOLAR

4 Kasım’da sonuçların Cumhurbaşkanı Herzog’a sunulmasıyla başlayacak süreçte 3 temel senaryo öne çıkıyor:

1. Geniş Tabanlı Sağ-Merkez Hükümeti: Eisenkot, Bennett ve Likud’un Netanyahu’suz veya dönüştürülmüş bir liderlik altında birleşmesi (düşük ihtimal).

2. Arap Desteğiyle Dışarıdan Desteklenen Azınlık Hükümeti: Eisenkot-Lapid liderliğinde Bennett’in esnetildiği, Arap partilerinin bütçe tavizleriyle dışarıdan desteklediği kırılgan yapı (orta ihtimal).

3. Siyasi Tıkanıklık ve Yeniden Erken Seçim: Hiçbir adayın 61'i bulamaması sonucu İsrail’in kaçınılmaz olarak yeniden sandığa gitmesi (yüksek ihtimal).