Yaz Mevsimi ve Artan Gıda Zehirlenmesi Riski
Acil Tıp Uzmanı Dr. Üyesi Gültekin Akyol, yaz aylarında acil servislere yapılan başvurular arasında besin zehirlenmesi vakalarının dikkat çekici bir şekilde çoğaldığını belirtti. Bu durumun başlıca sebebinin artan hava sıcaklıkları olduğunu ifade eden Akyol, sıcak ortamların bakterilerin üremesi için elverişli bir zemin hazırladığını ve uygun şekilde muhafaza edilmeyen gıdaların insan sağlığı için kısa sürede bir tehdit haline gelebildiğini vurguladı.
Dr. Akyol, sıcaklıkların tek faktör olmadığına işaret ederek, "Yaz döneminde insanların dışarıda daha sık yemek yemesi, piknik ve toplu organizasyonların çoğalması, açık büfe tüketiminin yaygınlaşması ve soğuk zincirin zaman zaman korunamaması da bu artışta önemli rol oynuyor. Gıda güvenliği denetimleri büyük önem taşısa da tüketicinin de bilinçli davranması gerekiyor" şeklinde konuştu.
En Sık Zehirlenmeye Yol Açan Gıdalar
Acil servislerde karşılaşılan zehirlenme vakalarının genellikle belirli gıda gruplarından kaynaklandığı bilgisi Dr. Akyol tarafından paylaşıldı. Bu gıdalar arasında tavuk eti, kırmızı et ürünleri, süt ve süt ürünleri, yumurta içeren yiyecekler, mayonezli salatalar ve deniz ürünleri (özellikle midye) öne çıkıyor. Ayrıca, uygun koşullarda saklanmamış hazır gıdalar ile yaz aylarında uzun süre dışarıda beklemiş kremalı pastalar da ciddi risk oluşturan yiyecekler listesinde yer alıyor.
'Kırmızı Alarm' Veren Belirtilere Dikkat
Besin zehirlenmelerinin büyük bir kısmının birkaç gün içinde kendiliğinden düzelen hafif tablolarla seyrettiğini belirten Dr. Akyol, bazı durumlarda ise tablonun hızla ağırlaşabileceğini ve acil müdahale gerektirebileceğini söyledi. Hayati tehlikeye işaret edebilecek ve derhal en yakın acil servise başvurmayı gerektiren 'kırmızı alarm' niteliğindeki bulgular şunlardır:
38,5°C derecenin üzerine çıkan yüksek ateş
Dışkıda kan görülmesi
Şiddetli ve durdurulamayan kusma nöbetleri
Ağız kuruluğu, idrar miktarında azalma ve baş dönmesi gibi ciddi sıvı kaybı belirtileri
Bilinç bulanıklığı, uykuya meyil veya bayılma hali
Şiddetli karın ağrısı
Nefes darlığı ve yutma güçlüğü
Saatler boyunca ağızdan sıvı alınamaması
Bu semptomların basit bir gıda zehirlenmesinin ötesinde, ağır dehidratasyon, ciddi enfeksiyon veya sistemik toksin etkisinin bir göstergesi olabileceği ifade edildi. Özellikle bazı bakteriyel toksinlerin böbrek yetmezliği ve çoklu organ yetmezliği gibi yaşamı tehdit eden komplikasyonlara yol açabileceği, bu nedenle erken teşhis ve tedavinin hayati önem taşıdığı belirtildi.
Zehirlenme Şüphesinde Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler
Dr. Üyesi Gültekin Akyol, besin zehirlenmesi şüphesi durumunda ilk hedefin vücudun kaybettiği sıvıyı yerine koymak olduğunu vurguladı. Kusma veya ishal durumunda, sık aralıklarla küçük yudumlar halinde su içilmesi ve mümkünse eczanelerden temin edilebilecek oral rehidrasyon solüsyonlarının kullanılması önerildi. Akyol, evde yapılacak müdahalelerle ilgili sık yapılan hataları ise şöyle sıraladı: "Mideyi yormayacak hafif gıdalar tercih edilmeli, yağlı ve baharatlı yiyeceklerden uzak durulmalıdır. En yaygın yanlışlardan biri, hekime danışmadan rastgele antibiyotik kullanmaktır. Çoğu gıda zehirlenmesi antibiyotik gerektirmez. Ayrıca, özellikle bilinci yerinde olmayan kişiyi zorla kusturmaya çalışmak, içeriğin akciğere kaçma riskini artırır. Ateşli veya kanlı ishal durumunda hekim tavsiyesi olmadan ishal durdurucu ilaçların kullanılması da enfeksiyonun vücuttan atılımını geciktirebilir."
Korunmak İçin Kritik Mutfak ve Alışveriş Kuralları
Besin zehirlenmelerinin büyük bölümü aslında basit önlemlerle önlenebilir.
Bu tehlikeden korunmak için Dr. Akyol tarafından sıralanan kritik önlemler şunları içermektedir:
Alışveriş esnasında soğuk zincire tabi ürünlerin en son alınması ve en kısa sürede buzdolabına konulması gerekmektedir.
Pişirilmiş yemekler oda sıcaklığında iki saatten, hava sıcaklığı 32°C'nin üzerindeyse bir saatten fazla bekletilmemelidir.
Çapraz bulaşmayı önlemek için çiğ et ile tüketime hazır gıdaların farklı kesme tahtalarında hazırlanması ve mutfak hijyenine özen gösterilmesi kritiktir.
Sokak lezzetleri tüketilirken güvenilir, hijyenik ve gıdaları uygun sıcaklıkta muhafaza eden işletmeler tercih edilmelidir.
Bir gıdanın kokusunun veya tadının normal olması, onun güvenli olduğu anlamına gelmez. Şüphe duyulan hiçbir gıda kesinlikle tüketilmemelidir.
