Uzun süre "sismik açıdan sessiz ve sakin" bir yer olarak kabul edilen Antarktika’nın, aslında modern cihazların ve teknolojinin eksikliği nedeniyle yanlış değerlendirildiği ortaya çıktı.
Science dergisinde yayınlanan araştırmaya göre yapay zeka teknolojisini kullanan bilim insanları, Doğu Antarktika Buz Tabakası'nın altında, daha önce tamamen gözden kaçan yüzlerce gizli deprem keşfetti.
PLAKA SINIRLARINDAN UZAKTA "TUHAF" SARSINTILAR
Alabama Üniversitesi'nden jeolog Long Ho liderliğindeki araştırma ekibi, bir makine öğrenimi modeli kullanarak son yirmi yılda (2001-2004 ve 2012-2015 yılları arasında) 49 sismik istasyondan toplanan verileri yeniden analiz etti.
Yapılan incelemeler sonucunda, David Buzulu'nun yaklaşık 100 ila 150 kilometre (60-90 mil) derinliğinde büyüklükleri 1,6 ile 3,5 arasında değişen 500'den fazla orta derinlikli deprem tespit edildi. Bilim insanlarını şaşırtan nokta, depremlerin aktif fay hatlarında değil, tektonik plakanın iç kesimlerinde gerçekleşmes
İKİ FARKLI KABUĞUN "GERİLİM" KONTRASTI
Normal şartlarda söz konusu derinlikteki depremler, bir plakanın diğerinin altına daldığı subdüksiyon bölgelerinde görülür. Ancak Antarktika'nın iç kesimlerindeki bu sarsıntıların nedeni tamamen farklı bir jeolojik kontrasta dayanıyor.
Depremler, Doğu Antarktika'nın altındaki soğuk ve sert kabuk ile Batı Antarktika'nın altındaki daha sıcak ve yumuşak kayanın kesiştiği hat boyunca gerçekleşiyor.
MANTO BASKISI
Üst mantonun sıcak ve yüzen malzemesi, David Buzulu'nun kenarlarına alttan baskı uygulayarak yakınlardaki kabuğu yukarı kaldırıp büküyor. Ani güç değişimi ve bükülme, zeminde yoğun bir gerilim yüzünden sarsıntılara yol açıyor.
"DEPREMSİZLİK ASLINDA DİNLEYECEK CİHAZ OLMAMASINDANDI"
Penn State Üniversitesi'nden buzulbilimci Richard Alley, bulguların sismoloji dünyası için bir özeleştiri niteliği taşıdığını belirterek şu yorumu yaptı:
"Antarktika uzun süre büyük ölçüde depremsiz kabul edildi. Artık bu görünen depremsizliğin aslında depremleri dinleyecek araçların eksikliğinden kaynaklandığını biliyoruz. Modern teknikler geliştikçe eski verilerden bile yepyeni sonuçlar fışkırıyor."
GELECEKTE NE OLACAK? BUZ TABAKASI TEHLİKEDE Mİ?
Araştırmacılar, tespit edilen bu 500'den fazla derin depremin şu an için üstteki buz tabakalarını veya Antarktika ekosistemini tehdit edecek kadar güçlü olmadığını, dolayısıyla acil bir tehlike arz etmediğini ileri sürdü.
Ancak bilim insanlarının bir sonraki hedefi, Antarktika Buz Tabakası’nın muazzam ağırlığının bu derin depremlerin oluşumunu nasıl tetiklediğini ve iklim krizi nedeniyle buzullarda yaşanan erimelerin alttaki sismik aktiviteyi gelecekte nasıl etkileyeceğini çözmek olacak.
