Uzmanlar uyardı: Küresel gıda krizi kapıda

Dünya ticaretinin şah damarı Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, mutfakları tehdit ediyor. Uzmanlar, sevkiyat hattındaki muhtemel bir tıkanıklığın gübre ve enerji maliyetlerini zirveye taşıyacağı konusunda uyarıyor. Çiftçinin artan girdi maliyetleriyle üretimden kopması, raflarda fahiş fiyat artışlarını ve küresel bir gıda arzı krizini tetikleyebilir. Kritik eşikteki tarım sektörü için gözler bölgedeki jeopolitik gelişmelere çevrildi.

ABD ve İsrail’in hafta sonu başlattığı saldırıların ardından İran, stratejik Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri durdurdu. Petrol ve doğal gazın yanı sıra, küresel gıda üretimi için kritik rol oynayan gübre hammaddelerinin de Hürmüz’den geçtiği biliniyor. Boğaz'ın kapanması, amonyak ve azot gibi sentetik gübrelerin taşınmasını engelliyor.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının devam etmesi halinde ekmek, makarna, patates ile hayvan yemi fiyatlarının ciddi ölçüde artabileceğine dikkat çekiyor.

Guardian’ın aktardığına göre, dünyadaki sentetik gübre ham maddesinin üçte biri ile seyahat halindeki ham petrol ve gazın beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Boğazın kapatılması, amonyak ve azot gibi sentetik gübrelerin en temel bileşenlerinin sevkiyatını durdurdu. Dünyadaki gıda üretiminin yaklaşık yarısının sentetik azota bağımlı olduğu düşünülürse, bu durum doğrudan rekolte kaybı anlamına geliyor.

İran; Rusya, Mısır ve Suudi Arabistan’ın ardından en yaygın kullanılan azotlu gübre olan ürenin dördüncü büyük ihracatçısı konumunda. Fosil gaz maliyeti, azotlu gübre üretim maliyetinin %60 ila %80’ini oluşturuyor. Katar’daki büyük tesis, insansız hava aracı saldırısının ardından kapanmıştı. Bu gelişmeler, mısır üre fiyatlarının %25’ten fazla artmasına ve metrik ton başına 625 dolara yükselmesine yol açtı.

FİYATI ARTMASI BEKLENEN ÜRÜNLER

Öte yandan Körfez bölgesi, dünyanın en büyük gübre fabrikalarından bazılarına ev sahipliği yapıyor. Uzun süreli bir ulaşım kesintisinin üretimi aksatabileceği ve maliyetleri yükseltebileceği bildiriliyor.

Analistler, gübre krizinin sürmesi durumunda ekmek, makarna ve patates gibi temel gıda maddelerinin fiyatlarında sert yükselişler beklendiğini belirtiyor. Ayrıca, hayvansal yem maliyetlerinin artmasıyla et ve süt ürünleri fiyatlarının da bu dalgadan etkilenmesi kaçınılmaz görünüyor.

ÇİFTÇİNİN OMZUNDAKİ AĞIR YÜK

Gübre tedariğindeki aksaklık, İngiltere, Avrupa ve Kuzey Amerika’da ilkbahar ekimine hazırlanan çiftçiler için de büyük endişeye neden oldu. Dünyanın ikinci büyük gübre üreticisi Yara’nın CEO’su Svein Tore Holsether, “Çiftçiler zaten dar kar marjlarıyla mücadele ediyordu; destek sağlanmazsa bu süreç ciddi bir yük getirecek” dedi. Uzmanlar, hükümetlerin gıda üreticilerine acilen destek sağlaması gerektiğini vurguluyor.

Ulusal Çiftçiler Birliği Başkanı Tom Bradshaw ise fiyat dalgalanmalarının şimdilik sınırlı olduğunu, orta vadede etkilerin ise belirsiz olduğunu belirtiyor.