ABD ordusu, İran'a uygulanan ablukayı kırmaya çalışan bir geminin saldırı sonucu etkisiz hale getirildiğini açıkladı.
ABD ordusu, 7 Kasım 2026'da İran'a uygulanan ABD ablukasını aşmaya çalışan bir ticari gemiyi etkisiz hale getirdi. (ABD CENTCOM/ekran görüntüsü)
ABD ordusu Cumartesi geç saatlerde, ABD ile İran arasındaki çatışmayı sona erdirmek için arabulucuların yürüttüğü çabalar sırasında, İran limanını ziyaret ettikten sonra bölgeden ayrılmaya çalışan ve çok sayıda uyarıyı dikkate almayan St. Kitts bayraklı bir gemiyi etkisiz hale getirdiğini açıkladı.
ABD güçleri, petrol de dahil olmak üzere küresel nakliye için hayati önem taşıyan stratejik bir su yolu olan Hürmüz Boğazı ve çevresinde aylardır İran'a karşı deniz ablukası uyguluyor. Bir kargo gemisine yönelik son teyit edilmiş ABD saldırısı, yaklaşık bir ay önce Umman Körfezi'nde gerçekleşti.
Cumartesi günü yapılan bu açıklama, ABD Merkez Komutanlığı'nın bölgede gerçekleştirdiği askeri saldırıları en az iki kez duyurmaması ve komutanlık yetkililerinin yerel patlama haberleriyle ilgili sorulara yanıt vermekten kaçınmasının ardından geldi.
İran devlet medyası Cumartesi akşamı Hürmüz Boğazı'ndaki Qeshm Adası'nda ve Jask limanında da patlama sesleri duyulduğunu bildirdi. Patlamaların nedeni hemen belli olmadı ve ABD ordusu Associated Press'in yorum talebine hemen yanıt vermedi.
İran ordusu Cumartesi geç saatlerde, Hürmüz bölgesinde iki tanker gemisinin mayına çarparak alev aldığını açıkladı. Tankerlerin bayraklarını veya varış noktalarını belirtmedi.
ABD Başkanı Donald Trump Cuma günü yaptığı açıklamada , ABD ordusunun İran'a karşı yeni ve sınırlı hava saldırıları düzenlediğini ve İran hava savunma sistemini hedef aldığını söyledi. Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada askeri eylemi "küçük çaplı" olarak nitelendirdi. ABD Merkez Komutanlığı, Trump'ın saldırıları doğrulamasının ardından bile konuyla ilgili herhangi bir yorum yapmadı.
Trump, haftalardır 3 Kasım'da yapılan ABD ara seçimlerinin ardından İran'a yeni bir saldırı dalgası başlatmayı düşündüğünü söylüyordu. Ortadoğu ve ötesi, ABD'nin yaklaşık iki ay sonra ilk kez İran'a karşı tam ölçekli operasyonlara yeniden başlaması olasılığı konusunda tedirginlik içindeydi.
ABD'nin saldırıları ve Tahran'dan gelen tehditkar söylemlerin ortasında, iki Ortadoğu hükümet yetkilisi Cuma günü, İran'ın , Tahran'ın nükleer programı konusunda ABD ile arasındaki farklılıkları gidermeyi amaçlayan, baş arabulucu Katar tarafından sunulan önerileri incelediğini söyledi.
Ancak yetkililerden biri, İranlıların, en azından şu an için, ABD'nin İran'ın herhangi bir ateşkes anlaşmasının parçası olmasını talep ettiği birkaç temel koşulu kabul etmediği sürece, Trump yönetimiyle atom faaliyetleri konusunda müzakerelere girmeye isteksiz olduklarını vurguladı.
İran'ın nükleer programı konusundaki anlaşmazlıklar en çetrefilli mesele olmaya devam ediyor ve Trump, 8 aydan uzun süren savaşı sona erdirmeyi amaçlayan herhangi bir anlaşmanın parçası olarak bunun mutlaka çözülmesi gerektiğinde ısrar ediyor.
Her iki yetkili de hassas müzakereler hakkında kamuoyuna açıklama yapma yetkisine sahip değildi ve isimlerinin gizli kalması şartıyla konuştu.
Tahran, ABD'den çeşitli tavizler istiyor; Trump ise geçmişte bunları reddetmişti. İran'ın nükleer görüşmelere başlamadan önce karşılanması gerektiğini söylediği temel talepler arasında şunlar yer alıyor: ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılması, yaptırımların kaldırılması, varlıklarının dondurulmasının kaldırılması, savaş zararları için tazminat ödenmesi ve İsrail'in Lübnan'daki operasyonları da dahil olmak üzere bölgedeki düşmanlıkların sona erdirilmesi.
İran'ın başkenti Tahran'daki İslam Devrimi Meydanı'nda 4 Kasım 2026'da düzenlenen hükümet yanlısı mitingde, soldan sağa ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in resimlerinin yer aldığı dev bir pankart yanıyor. (AP Fotoğrafı/Vahid Salemi)
Bölgesel yetkililere göre, arabulucular ve İran, Tahran'ın nükleer programı konusunda daha ileri görüşmelerin önünü açmayı amaçlayan potansiyel bir köprü anlaşmasını görüştüler.
Katar arabulucuları tarafından iki tarafa yakın zamanda sunulan teklifin, iki gün içinde güven artırıcı önlemlerin uygulanmasını öngördüğünü söylediler.
Bu önlemler arasında ABD ablukasının kaldırılması ve İran'ın nükleer programı nedeniyle ABD'nin yürüttüğü tecrit kampanyası kapsamında yıllar içinde el konulan milyarlarca dolarlık dondurulmuş İran fonunun bir kısmının serbest bırakılması yer alıyor. Yetkililer, karşılığında Tahran'ın ABD ve İsrail tarafından bombalanan tesislerinde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı müfettişlerinin inceleme yapmasına izin vereceğini söyledi.
Yetkililerin açıklamasına göre, İran ikinci günde, İran ve Umman'ın su yolu konusunda vardığı ancak ABD tarafından henüz onaylanmayan değiştirilmiş bir anlaşma doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nı yeniden açacak. Bu mekanizmanın, diğer Körfez ülkeleriyle işbirliği içinde boğaz konusunda kalıcı bir anlaşmaya varılana kadar geçici olacağı belirtildi.
Yetkililer, önlemlerin uygulanmasının ardından ABD ve İran'ın, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun yanı sıra programının diğer yönlerini de ele alan kapsamlı görüşmelere başlayacağını söyledi.
İran uzun zamandır nükleer programının barışçıl olduğunu savunuyor, ancak Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (IAEA) göre İran'ın elinde %60 saflıkta zenginleştirilmiş 440,9 kilogram (972 pound) uranyum bulunuyor; bu da silah yapımında kullanılan %90 saflık seviyesinden teknik olarak kısa bir adım uzaklıkta. Bu seviyelerde zenginleştirilmiş uranyumun sivil enerji uygulamalarında hiçbir kullanımı yok.
Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai kentinden çekilen bu fotoğrafta, 21 Ekim 2026 tarihinde, bir kargo gemisi Arap Körfezi'nde Hürmüz Boğazı'na doğru seyrediyor. (AP Fotoğrafı/Altaf Qadri)
8 aydan fazla süren savaş, İran rejimini istikrarsızlaştırmak ve balistik füze ve nükleer programlarını yok etmek amacıyla ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat'ta başlatıldı.
Haziran ayında İran, ABD ile çatışmanın kalıcı bir şekilde çözülmesine yönelik bir mutabakat zaptı üzerinde anlaştı; ancak her iki taraf da diğerini anlaşmayı ihlal etmekle suçlayınca anlaşma hızla bozuldu.
