CIA, kendi resmî internet sitesinde yayımladığı bir yazıda, Soğuk Savaş döneminde Türkiye’de görev yapan gizli U-2 birliğinin sıra dışı hatırasını anlattı.
CIA'nın resmî internet sitesindeki müze koleksiyonunda, Soğuk Savaş yıllarında Türkiye'de yürütülen gizli istihbarat faaliyetlerine ilişkin bir hatıra yer aldı.
"Turkey Trotters" adı verilen kupanın hikayesi, 1956 yılında Adana'daki İncirlik Hava Üssü'nde konuşlandırılan U-2 keşif uçaklarına uzanıyor.
CIA'nın aktardığına göre teşkilat, Eylül 1956'da U-2 uçaklarından oluşan Müfreze B'yi (Detachment B) İncirlik'e yerleştirdi.
Birlik, kısa sürede Orta Doğu üzerindeki keşif uçuşlarının ana merkezlerinden biri haline geldi. U-2 uçakları, Sovyetler Birliği üzerinde de istihbarat toplama görevlerinde kullanıldı.
SOVYETLERİN DÜŞÜRDÜĞÜ UÇAĞIN PİLOTU DA İNCİRLİK'TEYDİ
İncirlik'teki gizli birliğin mensupları arasında, Soğuk Savaş tarihinin en önemli casusluk krizlerinden birinin merkezindeki Francis Gary Powers da bulunuyordu.
Powers, 1 Mayıs 1960'ta Adana'dan havalanarak Sovyetler Birliği üzerinde keşif uçuşuna çıktı.
Ancak kullandığı U-2 uçağı Sovyet hava savunma sistemleri tarafından düşürüldü.
Powers'ın yakalanması, Washington ile Moskova arasında büyük bir diplomatik krize yol açtı.
CIA'nın paylaştığı bilgilere göre olayın ardından Müfreze B'nin Türkiye'deki operasyonları sona erdi.
GİZLİ GÖREVLERİN HATIRASI KUPA OLDU
CIA'nın İncirlik'te görev yapan bir subayın anlatımına dayandırdığı bilgilere göre birlik mensupları, Türkiye'de geçirdikleri dönemi hatırlatacak özel bir eşya yaptırmak istedi.
Ancak seçilecek hatıranın yürüttükleri gizli faaliyetleri açığa çıkarmaması gerekiyordu.
Personel, askeri birliklerde yaygın olan hatıra kupası geleneğini tercih etti.
Almanya'nın Wiesbaden kentinde hazırlanan özel kupalarından birliğin her üyesine verildi.
"Turkey Trotters" adı verilen kupanın üzerine bir dış mekan tuvaleti resmi çizildi. Kalay kapağına ise U-2 keşif uçağını temsil eden küçük bir uçak figürü yerleştirildi.
KUPANIN TABANINDA IŞIKLA GÖRÜLEN GÖRÜNTÜ
CIA'nın paylaştığı eserin en ilginç ayrıntılarından biri, porselen tabanında bulunan özel görüntü oldu.
Litofan adı verilen teknikle hazırlanan üç boyutlu görüntü, normal ışıkta kolayca fark edilmiyor.
Görüntünün ortaya çıkması için kupanın güçlü bir ışık kaynağıyla arkadan aydınlatılması gerekiyor.
Kupanın arka yüzünde ise üretildiği Wiesbaden kentine gönderme yapan "Dünyanın En Büyük Guguklu Saati" yazılı bir arma bulunuyordu.
Zamanla büyük ölçüde aşınan armanın yalnızca bir bölümü günümüze ulaşabildi.
CIA'NIN KOLEKSİYONUNDA TÜRKİYE HATIRASI
CIA'nın müze koleksiyonunda yer alan kupa, İncirlik'te görev yapan gizli U-2 birliğinin Türkiye'deki faaliyetlerinden kalan hatıralardan biri olarak korunuyor.
Teşkilatın paylaştığı bilgilere göre Francis Gary Powers'a ait benzer bir kupa da ailesi tarafından daha sonraki yıllarda açık artırmada satıldı.
