Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yönetmelik değişikliğiyle karkas sığır etinde pazar fiyatının belirlenme kriteri doğrudan değiştirildi. Bugüne kadar uygulanan "soğuk karkas ağırlığı" ölçütü tamamen kaldırılarak, fiyatlandırma sürecinde "sıcak karkas ağırlığı" esas alınmaya başlandı.
Ayrıca yönetmelik kapsamındaki piyasa takip ve uygulama yetkileri Hayvancılık Genel Müdürlüğü'ne devredildi.
Resmî Gazete'de yayımlanan bu yeni düzenleme, doğrudan raftaki etin kilogram fiyatına "zam" veya "indirim" olarak yansıyacak doğrudan bir fiyat artışı/düşüşü değildir. Bu karar, etin pazar fiyatının hesaplandığı yöntemi ve teknik standardı değiştiren idari ve sektörel bir düzenlemedir.
Sıcak ve Soğuk Karkas Farkı Nedir?
Düzenlemenin etkilerini anlamak için iki kavram arasındaki teknik farkı bilmek gerekir:
Sıcak Karkas Ağırlığı: Hayvanın kesilip iç organları, derisi, kafası ve ayakları ayrıldıktan hemen sonra (henüz sıcakken) yapılan tartımdır.
Soğuk Karkas Ağırlığı: Kesilen karkasın 0-4 °C arasındaki soğuk hava depolarında yaklaşık 24 saat dinlendirilmesi sonucu nem/su kaybetmiş (fire vermiş) halinin tartımıdır.
Et soğuk depoda bekletildiğinde ortalama %1,5 ila %3 oranında fire (ağırlık kaybı) yaşar.
Yeni Düzenleme Ne Anlama Geliyor?
Konu | Eski Uygulama (Soğuk Karkas) | Yeni Uygulama (Sıcak Karkas) |
Ölçüm Zamanı | Depoda soğutulup nem kaybettikten sonra | Kesimhanede kesimden hemen sonra |
Fire (Nem Kaybı) | Üretici kesim sonrası su kaybı firesini üstlenirdi | Kesim anındaki gerçek kütle baz alınır |
Fiyat Hesaplama | Fire düşülmüş ağırlık üzerinden ödeme yapılır | Doğrudan sıcak tartım üzerinden fiyatlandırılır |
1. Üretici ve Besici Açısından
Geleneksel uygulamada üreticiler, hayvanlarını kestirdikten sonra soğuk depoda yaşanan kilo kaybından dolayı hak kaybına uğradıklarını belirterek mağduriyet dile getiriyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte besici, karkas ağırlığını kesim anında net olarak görebilecek ve fiyatlandırma bu rakam üzerinden yapılacak.
2. Pazar ve Tüketici Fiyatlarına Etkisi
Resmî gösterge ve pazar fiyatı hesaplamasında sıcak ağırlık standardına geçilmesi, fiyat istatistiklerinin ve veri takibinin daha şeffaf yapılmasına imkân sağlayacak. Ancak sıcak karkasta fire kaybı düşülmediği için, kesimhanelerin ve toptancıların alış-satış marjlarında karkas fire katsayısını nasıl ayarlayacağı nihai et fiyatlarının dengelenmesinde belirleyici olacak.
Ulusal Kırmızı Et Konseyi (UKON) ve Et ve Süt Kurumu (ESK) verilerine göre karkas et kesim fiyatları:
1. UKON Haftalık Bölgesel Karkas Kesim Fiyatları
UKON verilerine göre, kombina ve mezbahalardan alınan yağsız karkas kesim fiyatları ortalaması şu şekildedir:
Bölge | Dana Bıçak (TL/kg) | Kuzu Bıçak (TL/kg) |
Marmara Bölgesi | 606,00 TL | 700,00 TL |
Karadeniz Bölgesi | 603,80 TL | 645,00 TL |
Ege Bölgesi | 597,70 TL | 665,00 TL |
Doğu Anadolu Bölgesi | 592,20 TL | 555,00 TL |
İç Anadolu Bölgesi | 590,90 TL | 580,00 TL |
Akdeniz Bölgesi | 589,20 TL | 610,00 TL |
Güneydoğu Anadolu Bölgesi | 584,70 TL | 555,00 TL |
Türkiye Ortalaması | 594,93 TL | 615,00 TL |
Önemli Not: UKON fiyatları peşin ödeme esaslı ve %2 fire hariç karkas bıçak fiyat ortalamalarını yansıtmaktadır.
2. Et ve Süt Kurumu (ESK) Alım ve Müdahale Fiyatları
Et ve Süt Kurumu'nun besicilerle yürüttüğü geri alımlı besilik sığır sözleşmeleri ve alım tarifeleri kapsamında belirlenen karkas et fiyatları:
ESK Kesimlik Sığır Karkas Geri Alım Fiyatı: 600,00 TL/kg (KDV Hariç)
Sözleşmeli Besicilik / Müdahale Alım Referansı: Piyasa koşullarına ve kesim randımanına bağlı olarak 550 TL – 600 TL bandında uygulanmaktadır.
